رسالت عاشورايي ما
پاسداري از شعائر حسيني
ذلك و من يعظم شعائر الله فانّها من تقوي القلوب[1]
ارزش حفظ شعائر
از بزرگترين شعائر تشيع و ولاي اهل بيت رسالت عليهم السلام اقامة مراسم عزاداري و سوگواري براي حضرت سيد الشهداء، ابي عبد الله الحسين عليه الصلاة و السلام و كحل الله ابصارنا بتراب مقدم زوار حرمه ميباشد.
اين شعائر، شعائرالله، شعائر اسلام، شعائر مجد و عظمت موحدين و خداپرستان و معالم انسانيت است.
تعظيم اين شعائر هر چه باشكوهتر انجام شود، دلها را بيشتر و بيشتر به خلوص نيت، صبر، استقامت و فداكاري در راه احياي حق و اعلاي كلمة اسلام نائل ميسازد و ظلم، استبداد، شرك و استضعاف را محكوم مينمايد.
مكتب جهاد و مدرسة عظمتهاي انساني در اين شعائر زنده ميشود و فرياد حسين عليهالسلام
اني لا اري الموت الا سعادت و لا الحياة مع الظالمين الا برما[2]
بدنهاي مستكبران را ميلرزاند و اركان استكبار آنان را منهدم ميسازد.
درس عزت
شعائري است كه در طول تاريخ به انسانها درس ميدهدكه سربلند، عزيز و با افتخار زندگي كنيد و به ذلت، پستي و هر چه دون شأن انسانيت است تن در ندهيد و همگان، هميشه در هر جا و هر مكان با بزرگ مجاهد آل محمد صلوات الله علهم اجمعين و رهبر آزاد مردان جهان، ابوالشهداء و سيد الاحرار فرياد «هيهات من الذلة» را سر دهيد و به خواري و دون همتي گردن ننهيد كه علي عليهالسلام، امير مؤمنان، پدر بزرگوار حسين عليهالسلام فرمود:
الا حر يدع هذه اللماظة لأهلها انه ليس لأنفسكم ثمن الا الجنة فلا تبيعوها الا بها[3]
اگر ميخواهيد به پيشتازان صحنة شهادت كربلا تأسي كنيد خود را به غير از خدا، ثواب خدا و بهشت خدا نفروشيد.
بايدهاي مراسم حسيني
اين شعائر به هر صورت و به هر مظهر و جلوهاي اقامه شود، مقدس است و برگزاركنندگان آن، مورد ستايش و تحسين خواهند بود. با اين شعائر ميتوان دعوت اسلام را بيش از پيش جهاني كرد و دنيا را مجذوب حقايق اين دين حنيف نمود.
به طور يقين حضرت بقية الله ارواح العالمين له الفداء در بعضي از اين مراسم شركت فرموده و با عزاداران حسين عليهالسلام همكاري كردهاند.
بديهي است اين مراسم و شعائر بايد تا آنجا كه ممكن است از ريا، شوائب، هرگونه عمل نامشروع و حرام پاك و منزه باشد و همة جلوههاي آن، جلوه هاي حمايت از حق، امر به معروف و نهي از منكر و كوبيدن باطل و معصيت باشد.[4]
مسئوليتهاي عاشورايي
السلام عليك يا ابا عبدالله و علي ارواح التي حلت بفنائك اشهد انك بذلت مهجتك في الله حتي استنقذت عباده من الجهالة و حيرة الضلالة و احييت نظام الدين صلوات الله عليك و علي اهل بيتك و اصحابك و رحمة الله و بركاته[5]
مكتب حياتبخش حسيني عليهالسلام اگر چه در دورة سال و هر زمان و هر مكان به روي شيفتگان اهل بيت عليهم السلام باز است و در طول سال، بركات آن مورد استفاده است، اما در ماه محرم و صفر و به خصوص عاشورا و اربعين به طور گسترده و با وسعتي بينظير گشايش يافته و همه را از پير و جوان، زن و مرد، شهروندان و روستاييان به سوي خود جلب و جذب مينمايد و به شكل يك دانشگاه عامِ خود برخاسته با صدها هزار
مجلس درس و تعليم و تربيت و دهها هزار معلم و مربي تشكيل ميشود و دانشمندان طراز اول و علماي علوم و فنون و ساير طبقات زير پوشش آن قرار گرفته و به كسب فيض از آن نائل ميشوند. سخن گفتن پيرامون اين مكتب الهي و فوايد و منافع آموزشي و پرورشي آن و امكاناتي كه براي بهرهگيريهاي بسيار بزرگ در ساخت سالمترين و بهترين جوامع انساني در آن وجود دارد به تأليف كتابها نياز دارد.
پيام مكتب حسين
مكتب حسين عليه السلام مكتب حيات و مكتب كمال و مكتب آگاهي و بصيرت، مكتب عزت، شهادت،اخلاق، معرفت، ايثار، فداكاري، حق، ايمان، توكل و اعتماد به خداوند متعال است. پيامهاي عالي آن، همه انسانساز، پيشتاز، افتخارآفرين، دلربا و دلنشين است. اسرار بزرگي كه در آن است عقول عاليه را متحير نموده و بسياري از غوامض مطالب انساني را در عالم آفرينش، تفسير مينمايد و عظمت مقام انسان كه از همة مخلوقات بالاتر و بهتر است را آشكار ميگرداند؛
لقد كان في قصصهم عبرة لاولي الالباب[6]
در اينجا نميخواهيم و نميتوانيم كه پيرامون اين معاني عالي سخني بگوييم؛ هزارها مقاله و كتاب نوشته و گفته شده و هر چه بگوييم باز هم مجال سخن گفتن گشوده است.
اين شرح بينــهايت كز وصف يار گفتند
حرفي است از هزاران كاندر عبارت آمد
حوزة علميه در خدمت مكتب عاشورا
حوزة علمية كهنسال قم، در اين دورة جديد كه ازسال 1340 هـ. ق به همت مرحوم آيت الله العظمي حائري قدس سره بازگشايي شد در كنار برنامههاي تحصيلي، علمي و تحقيقي و تربيت اساتيد بزرگ، علما، آيات، مراجع، مؤلفان، گويندگان، وعاظ و مبلّغان لايق، موضوع تبليغ و نشر معارف دين و آثار و احاديث اهل بيت عليهم السلام و آشنا كردن جوامع شهري و روستايي و خلاصه همة جامعه را با احكام اسلام نيز نصب العين قرار داد و در اين راه با استفاده از مكتب حسيني و علاقة باطني و پاك مردم به ذكر مصائب اهل بيت عليهم السلام به خصوص واقعة جانسوز كربلا بهرهها گرفته و علاوه بر ماه مبارك رمضان و فرصتهاي ديگر در ماه محرم در پرتو بيان مصائب آن حضرت و مقاصد نهضت بينظير كربلا، اين مدرسة الهي هدايت و ارشاد، در طول بيش از هشتاد سال كه از عمر با بركت آن ميگذرد، خدمات تبليغي خود را ادامه داده است و در برابر انحرافات، كجرويها، كجفهميها، بدعتها و اختناقي مثل اختناق رضاخاني، ايستادگيها نموده و مواضع و مقاومت اين حوزه در ابطال باطل و حفظ عقايد جامعه همواره مؤثر و كارساز بوده است.
اكنون كه محرم سال 1423 هـ .ق را استقبال مينماييم، به همان شيوة مرضيه، علما، فضلا، طلاب عزيز، خطبا و مبلغان حوزه براي ايفاي نقش و مسئوليتهاي بزرگي كه روحانيت در رساندن احكام، هدايت، تبليغ، احياي شعائر اسلام و معارف مكتب راستين تشيّع و ولايت به عهده دارند، عازم بلاد، قراء، قصبات، نقاط دور دست در داخل و خارج ايران ميباشند؛ از خداوند متعال براي همه توفيق و تسديد و عنايات خاصة آقايشان و آقاي همه، حضرت بقية الله، ارواح العالمين له الفداء را مسئلت مينمايم. اميد است همه به فتوحات بزرگ نائل شده و با همكاري امت عزيزومخلص وشيعيان پاكباز حضرت سيد الشهدا عليهالسلام، مراسم و شعائر عاشوراي حسيني و ماه محرم امسال باشكوهتر و پربارتر از سالهاي گذشته برگزار گردد.
نكاتي در باب تبليغ عاشورا
حقير مناسب ديدم بعضي نكات را كه شايد از نظر خود آقايان و بسياري از ديگران پنهان نباشد تذكراً به عرض برسانم:
حفظ هويت اسلامي
1. اوضاع و احوال چنان پيش آمده است كه رويارويي تازهاي بين اسلام و كفر را نشان ميدهد؛ انقلاب اسلامي ايران، احياي تفكر اسلامي، گرايش مسلمانان به استقلال اسلامي و بازگشت به مجد و عظمت ديرين و خلاصه بيداري و هشياري فراگير به خصوص در طبقة جوان و تحصيلكرده و موارد ديگر موجب شده كه دشمنان اسلام، كه تقريباً پس از جنگ جهاني اول بر كشورهاي پهناور اسلامي مستقيم يا غير مستقيم مسلط شده و آنها را با تشكيل حكومتهاي دستنشانده زير نفوذ خود قرار داده بودند، از قطع نفوذ و سلطة خود بيمناك شوند و از اين رو در مقام معارضه و كوبيدن مسلمانان و صداي اسلام خواهي برآمده و با تبليغات گسترده و وسايل گوناگون ظاهري و سرّي، سياسي و اقتصادي و حتي توسل به نيروي نظامي، با تمام توان عمل ميكنند. بايد مسلمانان را به استقامت، صبر، پايداري و اميدواري به نصرت خدا و غلبه بر اعدا، تشويق و ترغيب نمود.
از امور مهمي كه بايد هر مسلمان آن را وظيفة بزرگ و اساسي خود بداند، حفظ هويت اسلامي است كه همواره و به خصوص در اين قرن اخير، تغيير يا خدشهدار شدن و كمرنگ شدن آن را دشمنان، سياست اصلي خود براي تسلط بر مسلمانان و از بين بردن استقلال اسلامي ميدانند؛ ضديت با هويت اسلامي را در همة رشتهها و شعب مختلف تمدن اسلامي فعال كرده و كم و بيش در كشورهاي اسلامي به تضعيف آن به طور رسمي با تغيير آن نائل شدهاند.
غربگرايي و پيروي از عادات و رفتار غربيها و تقليد از آنها حتي در لباس و امور به ظاهر كوچك تا برسد به امور مهم مانند ترويج اختلاط زن و مرد، عنوانها و شعارهايي مثل رفع تبعيض از زنان يا به بهانة آزادي بيان و آزادي مطلق، بعضي احكام شرع را زير سؤال بردن و ترويج موسيقي، نوازندگي، ملاهي، تشويق فراوان به اصطلاح خودشان از هنرمندان بياعتنا به شرع و تنازل از شعارهاي اسلامي، همه حركت به سوي تغيير هويت اسلامي يا تضعيف آن ميباشد.
بايد به مسلمانها هشدار داده شود كه به خطرات اين گرايشهاي غرب مآبانه كه متأسفانه گسترده ميشود، توجه داشته باشند و هويت اسلاميشان را از جان خود هم عزيزتر بدانند و در همه جا و در همه مواضع به آن ملتزم و متعهد باشند و به آن افتخار كنند؛ به اسلام، به قرآن، به تشيع، به ولايت ائمه عليهم السلام افتخار كنند و تمدن و اخلاق اسلامي را برتر از هر تمدن، اخلاق و مدنيت بدانند.
ما به عزت تشيع، عزت عزاداري سيد الشهدا عليهالسلام، به اصحاب آن حضرت، به حضرت عباس، به حبيب بن مظاهر، به مسلم بن عوسجه،و به حجر بن عدي و مفاخر بزرگ اسلام و تشيع، به همه افتخار ميكنيم.
و لله العزة العزة لله و لرسوله و للمؤمنين[7]
شناخت اقليمهاي تبليغي
2. بديهي است درسخنرانيها و منابر و مطالب، حديث شريف و پرمعناي
حدثوا الناس بما يفهمون او يعرفون و لا تحدثوهم بما لا يفهمون او لا يعرفون[8]
دستورالعمل است و مقتضاي بلاغت در كلام و تكلم به مقتضاي حال نيز همين است و برنامة انبيا عليهم السلام در تبليغ نيز همين بوده و مناسب اين است كه در هر منطقه و ناحيهاي بررسي فرموده و نقاط ضعف ديني و مذهبي را، اگر در آنجا وجود دارد، شناسايي نماييد و به نحو شايسته در سخنرانيها رفع آن نقاط ضعف را در نظر داشته باشيد.
ارتباط با جوانان
3. با جوانان و نوجوانان عزيز به ويژه دانشآموزان و دانشجويان ارتباط برقرار نماييد و به گرمي از آنها استقبال و پذيرايي كنيد و با حوصله به پرسشها و مطالب آنان گوش فرا داده و پاسخ دهيد.
تقارن عاشورا و نوروز
4. امسال، آغاز سال جديد قمري با نوروز مقارن شده است، در اين مورد هم بايد هويت اسلامي، تشيع و عزاي حسيني، با همان رنگ و مظاهر و ظواهر مشروع همه ساله، بلكه بيشتر و باشكوهتر برگزار شود و حالِ مصيبت، عزاداري و سوگواري به كارهاي معمول نوروزي مغشوش نشود و مباركي و ميمنت سال جديد قمري و شمسي از بركت مراسم عزاداري بيمه گردد و ان شاء الله تعالي با خير و عاقبت و موفقيت مقرون باشد.
البته در مراسم عزاداري هم بايد جداً از ملاهي و مناهي، كه از موانع قبولي اين شعائر بزرگ مذهبي است خودداري شود.
اميد آنكه همگان در تعظي شعائر دين و سعي در اعلاي كلمة اسلام و عزت مسلمين مؤيد و منصور باشيم.
بحق محمد و آله الطاهرين صلوات الله عليهم اجمعين.
و السلام علي الحسين و علي عليّ بن الحسين و علي انصار الحسين و علي الذين يعظمون ولاء الحسين و يتبعون صراط الحسين و رحمة الله و بركاته[9]
8
c رسالت ذاكران اهل بيتعليهم السلامd
قال الله تعالي«و من أحسن قولاً ممّن دعا إلي الله و عمل صالحاً و قال إنّني من المسلمين»[10]
السلام عليك يا ابا عبدالله وعلي الأرواح التي حلّت بفنائك
السلام علي المهدي الطالب بدم المقتول بكربلا[11]
دانشگاه عاشورا
اين روزها و شب ها و ساعاتي كه ميگذرد و ما را به سوي ماه محرم 1428نزديك ميكند، يادآور روزها وشبهايياستكه سيدالشهدا عليهالصلاة و السلام، راه لقاءالله و انجام يكي از بزرگترين مأموريت هاي الهي را طي ميفرمود و به استقبال ماه محرم، روز عاشورا و آن رستاخيز بزرگ و فداكاري بينظير براي نجات بشريت و حفظ دين ميرفت. در آن مواقف و مقامات كه كمترين مصيبت هاي آن براي اين بود كه افراد نيرومند را در برابر دشمن به تسليم و قبول ذلت وادار سازد، امام عليهالسلام اوج عظمت مقام انسانيت را به جهانيان نشان داد. همه به استقبال محرّم ميرويم و در دانشگاه جهاني حسين عليهالسلام، كه در تمام عالم، مدرسهها، دانشكدهها و كلاسهاي آن تشكيل ميشود، از پير و برنا، زن و مرد، عالم و جاهل، استاد و دانشجو و شهرنشين و صحرانشين در آن با كمال خضوع و خلوص شركت جسته و درس ها و پيام هاي انسان ساز عاشورا را ميشنويم. به راستي چه دانشگاهي مانند اين دانشگاه، به اين وسعت در طول قرون و مرور اعصار، دانشجو داشته است؟ دانشجوياني مانند شيخ مفيدها و شيخ طوسيها و دهها هزار نخبة برجسته و ممتاز و هزاران شهيد كه به حضور خود در اين مكتب افتخار مينمايند و همه از بركات اين دانشگاه بهرهمند و از خوان نعمت گستردة امام حسين عليهالسلام برخوردارند.
اگر چه در طول سال و همة ماهها، مكتب انسان ساز سيدالشهداء عليهالسلامتعطيل نيست اما اين رمز عجيب و سر بسيار شگفتانگيز و حضور ده ها ميليون نفر از مردم در ماه محرم در اين دانشگاه جلوة ديگري دارد. همه از اين مدرسة بزرگ درس ميگيرند و نسخه هاي علاج بيماريهاي نفساني و معنوي را دريافت مينمايند.
غير از حسين و استقامت در آن ايستگاه پر از محنت و بليات چه كسي ميتوانست چنين حماسهاي را به وجود آورد و اين مكتب عظيم را تأسيس نمايد؟ حسينيهها، مساجد، مدارس، دانشگاهها، بازارها و حتي خانهها و خيابانها به صورت اجتماعات بزرگ و به صورت فردي تشكيل ميشوند.
شيعيان اين دوره را ميگذرانند، كتابها و مقالاتي را كه در شرح «واقعة عاشورا» منتشر شده ميخوانند و در كلاس هاي روضه و وعظ اين دانشگاه حاضر ميشوند.
جايگاه ذاكر اهل بيت عليهم السلام
يكي از قشرهاي عزيزي كه در اين دانشگاه عظيم حسيني فعالانه و مخلصانه انجام وظيفه مينمايند، قشر عزيز و مقدس مداح است ؛ قشري كه در مواقف بزرگ، مداحي آنها و اشعارشان در تاريخ، اثرگذار بوده و هست و در دفاع از حق، نقش آنها ماندگار بوده و بسا يك شعرشان جامعهاي را عوض كرده و انقلابي را به وجود آورده و ديكتاتورها را محكوم نموده است. اشعار و قصيدة معروف فرزدق، سيد حميري، دعبل و ديگران از شعراي عرب و عجم در مداحي يا رثاي اهل بيت عليهم السلام و نصرت حق، فوق العاده بوده است.
انشا و انشاد اين اشعار، جامعه را به هيجان وحركت در ميآورد و ارواح مرده را زنده ميسازد؛ اشعاري مانند اشعار محتشمكه هميشه عظمت حادثة بزرگ عاشورا را براي جهانيان بازگو مينمايد.
اين همايش مداحي كه از سوي مداحان عزيز و نخبة استان قم، مركز حوزة علمية جهاني و عشّ آل محمد صلوات الله عليهم اجمعين و روضة منوّرة مضجع كريمة اهل البيت عليهم السلام منعقد ميشود، نويد بخش آن است كه به خواست خداوند متعال با همّت بزرگان و پيشكسوتان اين قشر، مداحان گرامي در ارائة خدمات مهم به اسلام و مذهب و امر به معروف و نهي از منكر، احياي اخلاق حسنه و روح اخوت ايماني، تعاون اجتماعي و ساير فضايل به توفيقات بيشتر نايل شوند و نقش آنها كامل تر و در حد ممكن بيعيب و نقص انجام گردد ؛ تا هم در موضع مديحه خواني و هم در مرثيهگويي، مرثيهخواني و ذكر فضايل و مصائب اهل بيت عليهم السلام به كسب بيشترين فيض از آنها نائل شوند.
براي تأمين اين جهات بايد مداحان عزيز، خود بسيج شوند و با علما، نخبگان حوزه و محققان در فنون مربوط به عزاداري اهل بيت عليهم السلام مشورت نمايند و نقاط ضعفي را كه ممكن است وجود داشته باشد شناسايي كنند.
وظايف مداحان اهل بيت عليهم السلام
حقير، با كسب اجازه از عزيزان خودم، مداحان اهل بيت عليهم السلام، در اين مجال اندك به مواردي كه بايد بدان توجه شود اشاره مينمايم:
1. هدف مداحان بايد ترويج دين، نشر معارف، ذكر مصايب اهل بيت عليهم السلام و كسب درجات معنوي و اجر و ثواب الهي باشد و در مقام معاملة اين كار عظيم و ثوابهاي بزرگ آن با امور مادي نباشند و بدانند كه خدمات مخلصانهاي را كه انجام ميدهند اگر با تمام دنيا هم معامله نمايند، مغبون ميشوند.
2. مطالبي را كه ميگوييد و هر سخني را كه در هر رابطه، حتي تعريف از اشخاص بر زبان ميآوريد حق باشد و سعي كنيد زبانتان به باطل نرود و آية كريمة
ما يلفظ من قولٍ الّا لديه رقيب عتيد[12]
را مدّ نظر قرار دهيد.
3. سعي شود اشعار مدايح و مراثي كه خوانده ميشود از جهت مضمون، معنويت و پيام، بلند و عالي و برگرفته از هدايت هاي قرآني و روايي باشد و اشعار، ضعيف و متضمن مضامين سست، خرافي و بيمصدر نباشد.
4. از اشعار اغراق آميز و غلوّ گونه و شعارهاي غاليانه و اشعار به اصطلاح عرفاني و صوفيانه كه برخي عقايد باطله را القا مينمايند بايد جداً پرهيز نمود.
5. بايد مداحي شعبه اي از تبليغات ديني و مداحان محترم واسطة رساندن معارف دين و پيام هاي ائمه معصومين عليهم السلام باشند. از اين رو چاكران با اخلاص آستان مقدس حسيني اولاً در تصحيح عقايد و ثانياً تهذيب اخلاق خود كوشش فراوان نمايند كه با سيما، سيره و عمل نيز بر تأثير مضاميني كه به شعر يا به نثر القا ميكنند بيفزايند و مصداق «الموعظه إذا خرجت من قلب وقعت في قلب»[13] گردد.
6. بديهي است آنچه بيشتر، نهاد مداحي را مطرح كرده و سبب ظهور آن بوده و هست، مدح اهل بيت عليهم السلام و به خصوص ذكر مصيبات آن بزرگواران و به ويژه مصائب حضرت سيد الشهدا عليهالسلام است كه حتي در مختصرترين صورت آن، موجب بهشت ميشود اما مداحان گرامي بايد براي بيدار كردن مردم و رشد عقلاني و فكري آنها از اشعار با معنا و معرفتبخش و پند آموز در ستايش، حمد و تذكر نعمت هاي الهي استفاده نمايند.
مجلس عزاي اهل بيت، دار الرحمه
در پايان، اين نكته را بايد متذكر شوم كه مجالس عزاداري حضرت خامس آل عبا، سيد الشهدا عليهالسلام، از برترين و با فضيلت ترين مجالسي است كه فرشتگان الهي در آن افتخار حضور دارند و براي كسب تقرب مقام، در آن شركت مينمايند. مجلس عزاداري و مداحي، دارالشفاء، دارالرحمه و دارالبركه ميباشد.
حضور در اين مجالس و عرض ادب به ساحت مقدس سالار شهيدان را غنيمت شمرده و بر آن شاكر و سپاسگزار باشيد.
اي كاش اين حقير براي جفت كردن كفش عزاداران در آن مجلس توفيق پيدا ميكردم و با مداحان و عزاداران در سوگواري و عرض ادب به محضر مقدّس ثار الله شريك ميشدم.
يا ليتنا كنّا معكم فنفوز فوزاً عظيماً[14]
[1]. سورة حج، آية32؛ اين است (مناسك حج)؛ و هر كس شعائر الهي را بزرگ دارد، اين كار نشانة تقواي الهي است.
[2]. ذخائر العقبي، ص150؛ به راستي من مرگ (شهادت) را جز سعادت و زندگي با ستمگران را جز ملامت نميبينم.
[3] نهج البلاغه، حكمت 456؛ آيا آزادهاي نيست كه اين دنيا را كه در كم ارزشي، همچون ته ماندة طعامي است، به اهلش واگذارد؟ به راستي كه جز بهشت هيچ ارزشي براي جانتان نيست؛ پس آن را فقط در برابر بهشت معامله كنيد.
.[4] نگاشتة 17 ذي القعدة الحرام 1414 هـ ق، 8/2/1373.
[5]. سلام بر تو اي اباعبدالله، و سلام بر ارواحي كه فاني در تو شدند. به درستي كه خون خويش را در راه خدا مبذول داشتي تا خواهان آن باشي كه بندگان پروردگار از جهالت و سرگرداني در ضلالت نجات يابند و تو نظام دين را احيا كردي. صلوات، رحمت و بركات خداوند بر تو باد و براهل بيت تو و ياران تو.
[6]. سورة يوسف، آية111؛ در سرگذشت آنان درس عبرتي براي صاحبان انديشه بود.
[7]. سورة منافقون، آية8؛ عزت از آن خدا و رسول او و مؤمنين است.
[8]. به ميزان فهم يا شناخت مردم با آنان گفتگو كنيد؛ به آنچه كه دور از فهم و شناخت مردم است با ايشان به گفتگو نپردازيد.
[9]. پيام به مناسبت حلول ماه محرم الحرام، 1423 هـ ق.
[10]. سورة فصلت، آية33؛ چه كسي خوشگفتارتر از آن كس كه به سوي خدا دعوت ميكند و عمل صالح انجام ميدهد و ميگويد: «من از مسلمانانم؟»
[11]. سلام بر مهدي، طلبكنندة خون شهيد كربلا.
[12]. سورة ق، آية18؛ سخني (از خير و شر) به زبان نياورده جز آنكه همان دم رقيب و عتيد نزد آن آمادهاند.
[13]. چون اندرز از قلب بيرون آيد در دل مينشيند.
[14]. پيام به همايش سراسري مداحان استان قم، 25 ذي الحجة الحرام 1427 هـ . ق.