احكام تقليد

1.  به چه دليل تقليد واجب است؟

لزوم تقليد يا رجوع به متخصص مسأله‎اي عقلي است و هر كس با اندكي دقت مي‎يابد كه در هر امري از جمله امور ديني بايد به متخصص و كارشناس آن مراجعه كرد. و آيه شريفه «فاسألوا اهل الذكر ان كنتم لا تعلمون¹؛ اگر نمي‎دانيد از آگاهان بپرسيد» نيز ارشاد و توجه دادن به همين حكم عقلي است. بلي، فروعات تقليد مثل بقاء بر تقليد، تقليد اعلم، شرايط مرجع تقليد و... از مسائل صرفاً تقليدي است.

2.  تقليد را رجوع جاهل به عالم تعريف كرده‎اند مگر شما مردم را جاهل مي‎دانيد كه مي‎گوئيد بايد تقليد كنند؟

مقصود از جاهل در اين تعبير جاهل نسبي است؛ يعني كسي كه در مسائل شرعي مجتهد نيست، اگر چه در مسائل ديگر كارشناس شمرده شود يا حتي در مسائل شرعي از آگاهي نسبي برخوردار باشد.

همان گونه كه رجوع مجتهدان به ساير متخصصان مثل پزشكان و مهندسان نيز رجوع جاهل به عالم و متخصص شمرده مي‎شود و اين اصطلاح بار منفي ندارد. هر كس ممكن است در رشته‎اي كارشناس و در ديگر رشته‎ها بي‎اطلاع و جاهل باشد.

3.  حكم كسي كه بدون تحقيق، از مرجع تقليد خانواده تقليد كرده است، چيست؟

اگر با اطمينان به صحت تحقيق خانواده، مرجعي را اعلم تشخيص داده است، مانعي ندارد. در غير اين صورت لازم است پس از تحقيق به مرجع اعلم رجوع كند.

4.  آيا مي‎توانيم مسائل نماز و روزه را از مجتهدي و مسائل خمس را از مجتهد ديگر تقليد كنيم؟

در صورتي كه احتمال اعلميت يكي از آن‎ها را ندهيد، اشكال ندارد.

5.  آيا عدول از مرجع تقليد زنده به مرجع تقليد ديگر جايز است؟

عدول از مرجع تقليد زنده به مجتهد ديگر، بنابر احتياط واجب، جايز نيست؛ مگر آن كه مرجع دوم از مرجع اول اعلم باشد.

6.  آيا مي‎توان در يك مسأله به رساله چندين مجتهد، رجوع و بهترين را انتخاب كرد؟

در مسائلي كه مرجع تقليد اعلم فتوا داشته باشد، نمي‎توان به غير اعلم رجوع كرد. البته توجه داريد كه انتخاب بهترين نظر در بين آراء متخصصان يك علم بدون تخصص در آن علم ممكن نيست.

7. تاكنون از كسي تقليد نمي‎كرده‎ام آيا مي‎توانم از مرجعي كه از دنيا رفته است تقليد كنم؟ درباره اعمال گذشته چه بايد كرد؟

تقليد ابتدايي از ميت جايز نيست. بنابراين، فعلا وظيفه شما آن است كه تحقيق كنيد و از مرجعي كه اعلم مي‎دانيد و يا احتمال اعلميت او را مي‎دهيد، تقليد كنيد. اگر احتمال اعلميت هيچ يك

از مراجع زنده را هم نمي‎دهيد، مي‎توانيد از هر كدام تقليد كنيد. درباره اعمال گذشته نيز نظر مرجع تقليدي را كه انتخاب خواهيد كرد جويا شويد.

8. مقلد يكي از مراجع بودم و پس از فوت او بدون رجوع به مجتهد زنده، به تقليد از او باقي ماندم؛ اكنون چه وظيفه‎اي دارم؟

بايد به مجتهد زنده اعلم مراجعه كنيد، و مطابق نظر او، در مسأله بقاي بر تقليد از ميت، عمل نمائيد.

1. سوره مباركه نحل، آيه 43؛ سوره مباركه انبيا، آيه 7.