احكام نماز
1. سخن گفتن در اثناء اذان و اقامه چه صورت دارد؟
سخن نگفتن در اثناء اذان و اقامه مستحب است.
2. هنگامي كه وقت اذان به افق شهر از راديو يا تلويزيون اعلام ميشود، ميتوان نماز خواند يا بايد صبر كرد تا اذان راديو يا مسجد تمام شود؟
ملاكِ شروعِ به نماز، داخل شدن وقت است. پس اگر از اذان راديو و تلويزيون يا مسجد اطمينان به دخول وقت پيدا شود، ميتوان پيش از تمام شدن اذان، نماز را خواند؛ هر چند مقداري تأخير براي رعايت احتياط، خصوصاً در اذان صبح، مطلوب است.
3. هنگام صبح اگر شك كنيم كه آفتاب طلوع كرده يا نه، بايد نماز را به نيت ادا بخوانيم يا قضا؟
ميتوانيد به نيّت ادا بخوانيد و ميتوانيد به قصد مافيالذمه بجا آوريد، به اين معني كه اگر قضا شده باشد، قضا و اگر آفتاب طلوع نكرده، ادا باشد.
4. اگر بعد از نماز شك كنيم وضو داشتهايم يا نه، نماز چه حكمي دارد؟
نماز صحيح است و به شك در وضو بعد از نماز اعتنا نكنيد.
5. فرو بردن ريزههاي غذا كه در بين دندانها است، در حال نماز چه صورت دارد؟
اشكال ندارد.
6. اگر دستمال يا چيز نجس ديگري همراه نمازگزار باشد، چه حكمي دارد؟
بودن اشيايي مانند دستمال كوچك، كليد، چاقو و پول نجس به همراه نماز گزار، در صورتي كه نجاست آن به بدن و لباس سرايت نكند، اشكال ندارد.
7. استفاده از زنجير، انگشتر و حلقه نامزدي طلا براي مردان چه صورت دارد؟
زينت به طلا براي مرد در هر حال حرام است و نماز با آن باطل است.
8. اگر با لباسي كه مقداري خون دارد نماز بخواند، حكمش چيست؟
اگر مقدار خون، كمتر از درهم ]تقريباً به اندازه سكه دو ريالي[ باشد، نماز صحيح است؛ جز خونهاي سه گانه خانمها و خون كافر و سگ و خوك، كه حتّي با كمتر از درهم آن هم نميتوان نماز خواند.
9. اگر لباس كسي كه مشغول نماز است خوني باشد، واجب است به او اطلاع دهيم؟
تذكر دادن لازم نيست و نماز او با عدم اطلاع صحيح است. ولي اگر نمازگزار حكم شرعي بطلان نماز با خون بيشتر از درهم را نميداند،از باب ارشاد جاهل لازم است حكم شرعي مسأله براي او بيان شود.
10. نماز خواندن با مانتو و روسري چه صورت دارد؟
اگر شرايط لباس نمازگزار در آن رعايت شود و مقداري از صورت كه شستن آن در وضو واجب نيست و زير چانه و دستها از مچ به بالا و موي سر كاملا پوشيده باشد، اشكال ندارد؛ هر چند نماز با چادر براي رعايت پوشش در نماز آسانتر و بهتر است.
11. آيا نماز خواندن روي تخت جايز است؟
اگر هنگام نماز، تخت، حركت زيادي نداشته باشد و بدن روي آن آرام گيرد، نماز صحيح است.
12. در نماز جمعه از روزنامهاي كه اسم خدا در آن نوشته شده است به عنوان زير انداز استفاده ميكنيم، اشكال دارد؟
نشستن و ايستادن روي چيزي كه اسم خدا در آن نوشته شده است، حرام است و نبايد روي آن نماز خواند.
13. اگر كسي به اين مسأله توجه نداشته كه بسم الله الرحمن الرحيم را در نماز بايد به قصد همان سورهاي كه ميخواهد بخواند بگويد، معمولا اول بسم الله را ميگفته و سپس سوره را در ذهن تعيين ميكرده است، آيا بايد نمازهايي كه تاكنون خوانده قضا كند؟
در مورد سؤال، نمازهايي كه قبلا خوانده قضا ندارد؛ ولي بايد در نمازهاي بعد رعايت كند و بسم الله... را به قصد همان سورهاي كه ميخواهد بخواند، تلاوت كند.
14. اگر اشتباهاً سوره را قبل از حمد بخوانيم، سجده سهو واجب ميشود؟
خير، سجده سهو واجب نميشود، البته بايد پس از قرائت حمد، مجدداً سوره كاملي خوانده شود.
15. در نماز بجاي سوره قل هو اللّه احد ميتوانيم يك سوره ديگر از قرآن بخوانيم اما چهار سوره است كه خواندن هر يك از آنها به تنهايي كافي نيست بلكه بايد با سوره ديگري خوانده شود. آن چهار سوره كدامند و چگونه بايد خوانده شوند؟
در نماز بجاي قل هو الله احد... خواندن هر يك از چهار سوره «انشراح»، «والضحي»، «فيل» و «ايلاف» به تنهائي كفايت نميكند، بلكه دو سوره والضحي و المنشرح، و هم چنين دو سوره فيل و ايلاف در نماز، هر كدام يك سوره حساب ميشوند.
16. در ركوع نماز بايد دستها روي زانو باشد يا اگر بالاتر از زانو هم گذاشته شود، اشكال ندارد؟
اگر به مقداري كه بتواند دست را بر زانو بگذارد خم شود كافي است، و دست گذاشتن بر روي زانو در حال ركوع واجب نيست. و اگر بدن در حال ذكر ركوع، آرامش داشته باشد، ميتوان دستها را رها كرد؛ اما مستحب است مردها كف دستها را روي استخوان زانو بگذارند و خانمها بالاي زانو قرار دهند.
17. كسي كه با سرعت به سجده ميرود اگر سرش بيش از يك بار به مهر بخورد حكمش چيست؟
در مواردي كه سر بدون اختيار از محل سجده برميگردد و دوباره بدون اختيار به محل سجده ميرسد، يك سجده محسوب ميشود و نماز صحيح است؛ اما اگر ميتواند بعد از برگشتن سر از محل سجده از فرود دوباره آن به مُهر جلوگيري كند؛ بايد از برگشتن سر به سجده خودداري كند و آن رايك سجده به حساب آورد (حتّي اگر ذكرسجده را نگفته باشد) و بعد از نشستن، دوباره به سجده برود و آن را سجده دوم خودحساب كند.
18. اگر در حال خواندن نماز، بچهاي مهر را بردارد، چه بايد كرد؟
اگر چيزي كه سجده بر آن صحيح است در دسترس او باشد، بايد برهمان سجده كند؛ و گر نه ـ اگر وقت وسعت دارد ـ نماز را بشكند و دوباره با چيزي كه ميتوان بر آن سجده كرد، نماز بخواند. امّا اگر وقت تنگ است و نماز قضا ميشود، بايد به لباس خود سجده كند؛ و اگر آن هم ممكن نبود، به پشت دست سجده كند.
19. اگر هنگام گذاشتن پيشاني روي مهر نماز، قسمتي از موي سر يا چادر بين پيشاني و مُهر حائل شود، وظيفه چيست؟
بايد به طوري كه پيشاني از روي مهر بلند نشود و سجده زياد نگردد، مو يا چادر را كنار بزنند و بعد از استقرار پيشاني روي مهر، ذكر سجده را بگويند. البتّه اگر پيشاني به مقداري كه در سجده لازم است، روي مهر باشد، كنار زدن چادر يا مو از پيشاني لازم نيست.
20. آيا براي انجام سجده واجب قرآن، رعايت حجاب براي خانمها لازم است يا خير؟
در سجده واجب قرآن، اگر مواضع هفتگانه سجود بر زمين باشد و پيشاني بر مُهر يا چيزي كه سجده بر آن صحيح است قرار گيرد، كافي است و رعايت حجاب و روبه قبله بودن و وضو داشتن لازم نيست.
21. اگر كسي آيه سجده را از ذهن بگذراند ولي بر زبان نياورد، مثلاً از روي قرآن نگاه كند، آيا سجده بر او واجب ميشود؟
صرف خطور در ذهن موجب وجوب سجده نميشود.
22. آيا در سجدههاي مستحب هم، بايد شرايط سجده واجب رعايت شود؟
در سجدههاي مستحب، مثل سجده شكر، رعايت شرايط سجده واجب لازم نيست.
23. آيا قنوت را ميتوان به زبان فارسي خواند؟
دعا به غير عربي در قنوت اشكال ندارد.
24. آيا ترك قنوت اشكالي دارد؟
قنوت مستحب است وترك آن سهواً ياعمداً مبطل نماز نيست.
25. آيا چرخاندن انگشتر و نگاه به نگين در حال قنوت استحباب دارد؟
انگشتر عقيق به دست كردن براي نماز و نيز نگاه كردن به كف دست در قنوت استحباب دارد؛ (بحار، ج 85، ص195) ولي براي استحباب چرخانيدن انگشتر و نگاه به آن دليلي نيافتيم.
26. آيا فقط در سجده آخر نماز ميتوانيم «يا وليالعافيه...» را بگوييم؟
دعاي مذكور و هر دعاي ديگر را ميتوانيد در تمام سجدهها بخوانيد و مخصوص سجده آخر نماز نيست؛ بلكه خواندن دعا در حال ايستادن و نشستن و ركوع هم جايز است.
27. كسي كه در ركعت سوم يادش آمد تشهد را فراموش كرده، چه وظيفهاي دارد؟
اگر قبل از رفتن به ركوع يادش بيايد كه تشهد را نخوانده، بايد بنشيند و تشهد را انجام دهد و دوباره ركعت سوم را بخواند؛ و اگر در ركوع يا بعد از آن متوجه شد كه تشهد را نخوانده است، پس از تمام شدن نماز، قضاي تشهد فراموش شده را بجاي آورد. و بعد از آن دو سجده سهو، انجام دهد.
در صورت اول نيز، انجام دو سجده سهو، بنابر احتياط، واجب است.
28. اگر شخصي ندانسته تسبيحات اربعه را بيشتر از سه مرتبه بخواند، آيا نمازش باطل ميشود؟
نمازش صحيح است.
29. كسي كه بجاي تسبيحات اربعه، حمد شروع كرده چه كند؟
اگر سهواً حمد را شروع كرده است، بايد آن را رها كند و دوباره با توجّه، حمد تنها يا تسبيحات را بخواند؛ ولي اگر در ركوع يادش آمد، نمازش صحيح است.
30. اگر در بين نماز ظهر شك كند كه نيت نماز ظهر كرده يا عصر، چه بايد بكند؟
بايد به نيت ظهر، نماز را تمام كند، و صحيح است.
31. اگر هنگام قرائت تسبيحات اربعه نماز چهار ركعتي شك كند سه ركعت خوانده يا چهار ركعت تكليف چيست؟
شك سه و چهار در هر جاي نماز كه پيش آيد ـ اگر بعد از تأمل، ظّن به يك طرف پيدا نشود ـ بايد بنا را بر چهار بگذارند و نماز را تمام كنند و بعد از نماز، يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بجاي آورند؛ و نماز صحيح است.
32. كساني كه در نماز حواسپرتي دارند و شك ميكنند، وظيفهشان چيست؟
با حواس پرتي معمولي، نماز باطل نميشود؛ گرچه از ارزش آن كاسته ميشود و براي حضور قلب در نماز، انتخاب زمان و مكان مناسب، نماز اول وقت و در محل خلوت و نيز شركت در نماز جماعت توصيه شده است. توجه كافي به مقدمات نماز و دقت در آن، همانند وضوي شاداب گرفتن و گفتن اذان و اقامه و مستحبات ديگر، بجاي آوردن نافلهها، توجّه به مفاهيم نماز و خود را در محضر خدا ديدن، در پيدايش حضور قلب و پيشگيري از عارضه حواس پرتي و شك، مؤثر است.
33. اگر در نماز حواسمان نباشد، آيا ميتوانيم نماز را به هم زده، دوباره شروع كنيم؟
برهم زدن نمازِ واجب و از سرگرفتن آن جايز نيست. مگر آنكه حواس شما بقدري پرت شود كه متوجه نماز نباشيد ونفهميداصلا چه كارمي كنيد.
34. در بين نماز عصر يقين كردم نماز ظهر را نخواندهام، آيا لازم است نماز را تمام كنم يا ميتوانم نماز را باطل نمايم و نماز ظهر را شروع كنم؟
در اين مورد لازم است نيت خود را به نماز ظهر برگردانيد و نماز را تمام كنيد و همچنين است كه اگر در بين نماز عشا متوجه شديد نماز مغرب را نخواندهايد و وقت عدول به نماز مغرب نگذشته است ـ يعني وارد ركوع ركعت چهارم نشدهايد ـ لازم است با نيت نماز مغرب، نماز را به پايان برسانيد.
35. قصد خواندن نماز ظهر داشتيم، اشتباهاً نماز عصر را نيت كرديم، حكم آن چيست؟
اگر قصد خواندن نماز ظهر داشتيد و اشتباهاً گفتيد نماز عصر ميخوانم، يعني اشتباه در تطبيق كردهايد و بعد متوجه شديد، نماز شما به عنوان ظهر صحيح است؛ اما اگر واقعاً قصد نماز عصر كرديد و در بين نماز متوجه شديد ـ چنان چه نماز ظهر را نخوانده باشيد ـ نيت را به نماز ظهر برگردانيد و نماز را به عنوان ظهر تمام كنيد.
36. آيا نماز احتياط را بايد بلافاصله پس از سلام نماز بخوانيم؟
بلي، واجب است نماز احتياط را بلافاصله بعد از سلام نماز و بدون انجام كارهاي منافي نماز مانند روي برگرداندن از قبله، بجاي آورد.
نماز مسافر
37. شكسته خواندن نماز تمام و تمام خواندن نماز شكسته با عدم آگاهي به حكم چه حكمي دارد؟
اگر اصلا نميدانستهايد كه نماز مسافر شكسته است و بجاي شكسته تمام خواندهايد، قضا ندارد، ولي اگر بجاي نماز تمام شكسته خوانده باشيد نماز باطل است
38. حد ترخص را توضيح دهيد.
حد ترخص هر محل نزديكترين جائي است كه در آنجا صداي اذان شهر شنيده نميشود، و ديوار شهر ديده نميشود.
39. دانشجويي كه وطن و محل تحصيل او بيش از چهار فرسخ شرعي ]تقريباً 22 كيلومتر[ فاصله دارد و تقريباً هر روز اين مسير را براي تحصيل ميرود و بر ميگردد، درباره نماز و روزه چه تكليفي دارد؟
در غير سفر اول، نماز تمام، و روزه صحيح است.
40. نماز و روزه دانشجويي كه دو روز در هفته به محل تحصيل ميرود و در همان روز به وطن بر ميگردد و فاصله محل تحصيل و وطنش بيش از چهار فرسخ شرعي است، چگونه است؟
در غير سفر اول، نماز تمام، و روزه صحيح است.
41. دانشجوي دانشگاه پيام نور كه بعضاً هر دو هفته يك بار يا بيش از ده روز يك بار به محل درس ميرود و برميگردد، چه حكمي دارد؟
نمازش در بين راه و محل تحصيل شكسته است و روزه صحيح نيست.
42. مقلد مرجع تقليدي هستم كه نماز و روزهام را به جهت مسافرت براي تحصيل تمام ميداند. اگر در بين دو ترم ده روز در وطن بمانم، در بازگشت به دانشگاه نمازم چه صورت دارد؟
در سفر اول بعد از ده روز كه به محل تحصيل ميرويد نماز شكسته و در سفرهاي بعدي تمام است.
43. حكم نماز و روزه استاداني كه يك يا چند روز در هفته به محل تدريس رفت و آمد دارند، در دو صورت زير چگونه است:
الف ـ محل تدريس يك شهر است.
ب ـ محل تدريس شهرهاي مختلف است.
در هر دو صورت، در غير سفر اول، نماز تمام، و روزه صحيح است.
44. دانشجويي كه هر هفته شنبه به محل تحصيل ميرود و چهارشنبه يا پنجشنبه به وطن مراجعت ميكند، نماز و روزهاش چگونه است؟
در غير سفر اول، نماز تمام، و روزه صحيح است.
45. اگر شخصي را در حال بيهوشي براي معالجه به شهري ديگر انتقال دهند و پزشكان، دوره درمانش در بيمارستان را كمتر از ده روز تعيين كنند، پس از به هوش آمدن ـ در مدتي كه در بيمارستان است ـ نمازش تمام است يا شكسته؟
يكي از شرائط براي شكسته شدن نماز مسافر آن است كه «از اول مسافرت قصد هشت فرسخ را داشته باشد». بنابراين، شخصي كه در حال بيهوشي به شهر ديگر منتقل شده است، قصد مسافرت نداشته و نمازش در آن شهر تمام است؛ هر چند كمتر از ده روز بماند.
نماز جماعت
46. كسي كه عمداً زودتر از امام جماعت سر از ركوع يا سجده بلند كند، آيا نمازش باطل ميشود؟
اگر مأموم عمداً كارهاي نماز را مانند ركوع و سجود جلوتر از امام انجام دهد، نماز جماعتش صحيح است و تنها معصيت كرده است.
47. اگر سهواً زودتر از امام از ركوع برخيزيم، چه بايد بكنيم؟
چنانچه امام در ركوع باشد بايد به ركوع برگرديد، و با امام سر برداريد. ولي اگر به ركوع برگرديد و پيش از آنكه به ركوع برسيد امام سر بردارد، نمازتان باطل است.
48. آيا مأموم مي تواند زودتر از امام سلام دهد؟
بلي، و نماز او صحيح است؛ ولي تبعيت از امام جماعت در سلام، مستحب و افضل است.
49. اگر شخص قبل از امام جماعت تكبيرة الاحرام نماز را بگويد، نمازش چه صورتي دارد و وظيفهاش چيست؟
در مورد سؤال، نماز او فرادي ميشود، و اگر بخواهد درك جماعت كند، ميتواند نيت را به نماز مستحبي تغيير داده، و آن را رها كند و مجدداً پس از تكبير امام، تكبيرة الاحرام بگويد و نماز را با جماعت بخواند.
50. آيا در هنگام قرائت امام جماعت، حركت بدن مأموم اشكال دارد؟
به مقداري كه از حالت نماز خارج نشود، اشكال ندارد.
51. امامت كسي كه قسمتي از دست و يا پاي او قطع شده است، چه صورت دارد؟
امامت فرد مذكور صحيح نيست.
52. آيا امام جماعت ميتواند، دو بار نماز ظهر و عصر رابخواند؟
امام جماعت ميتواند براي گروه ديگري غير از مأمومين نوبت اوّل، نماز جماعت مجدد بخواند.
نماز قضا
53. آيا نماز قضا در سفر تمام است؟
نمازي را كه در وطن قضا شده بايد به همان نحو كه قضا شده بجا آورد و فرقي نميكند كه قضا را در سفر بجا آوريم يا در حضر(وطن). همچنين نمازي را كه در سفر قضا شده بايد به همان صورت كه قضا شده بجا آوريم؛ مثلاً اگر كسي مسافر است و نماز ظهرش كه بايد دو ركعتي ميخواند قضا شد، هر وقت بخواهد قضاي آن نماز را بخواند بايد دو ركعتيبخواند.
54. آيا در قضاي نماز بايد مراعات جهر (بلند) و اخفات (آهسته) را بنمايم؟
نماز قضا، در آهسته خواندن و بلند خواندن، تابع نماز ادا است. پس اگر نماز ظهر و عصر است، در قضا هم بايد حمد و سوره را آهسته بخوانند واگر نماز صبح يا مغرب و عشا است، در قضا هم بايد مردها حمد و سوره را بلند بخوانند.
55. بعد از سن تكليف بعضي از نمازهايم را درست انجام ندادهام، الان چگونه بايد آنها را قضا كنم؟
هر مقدار از نمازهايتان را كه يقين داريد بجا نياوردهايد يا به صورت باطل انجام دادهايد، بايد قضا كنيد. ميتوانيد قضاي نمازها را به تدريج انجام دهيد.
56. مقداري نماز و روزه قضا دارم، آيا ميتوانم در اين مورد كسي را اجيرنمايم؟
خير، شخص زنده نميتواند براي قضاي نماز و روزه خود اجير بگيرد، و لازم است قضاي نماز و روزههاي خود را خودش به تدريج بجاي آورد.
57. آيا قضاي نماز پدر و مادر بر پسر بزرگتر واجب است؟
اگر پدر بجهت عذري نماز يا روزهاش را بجا نياورده باشد، بعد از فوت او، بر پسر بزرگتر واجب است قضا نمايد، يا براي انجام آن اجير بگيرد، هر چند پدر نتوانسته قضا كند، و بنابر احتياط، اگر از روي نافرماني هم ترك كرده باشد، پسر بزرگتر بايد آن را قضا نمايد، يا براي او اجير بگيرد، در مورد مادر نيز احتياط واجب رعايت اين حكم است.
58. اگر تعداد نمازهاي قضاي آيات را فراموش كرده باشيم، چگونه بايد آنها را بجاي آوريم؟
به مقداري كه يقين داريد قضا كنيد، و در موارد شك، قضا لازم نيست؛ و چنانچه سبب نمازها نيز مختلف باشد، مثلاً يكي براي زلزله و يكي براي خورشيد گرفتگي و يكي براي بادهاي سياه و سرخ باشد، هنگام قضا، تعيين آن مطابق احتياط است.
59. تعداد نمازهايي كه نخواندهام زياد است و نميدانم چقدر است آيا غير از قضا براي جبران آن ميتوان كار ديگري كرد؟
هيچ عملي جبران نماز قضا شده را نميكند جز بجاي آوردن آن. بنابراين سعي كنيد تا به تدريج نمازهايي را كه يقين داريد از شما قضا شده است بجا آوريد؛ مثلاً ميتوانيد پس از هر نماز روزانه يك نماز قضا هم بخوانيد، يا هر شب قبل از خواب به خواندن چند نماز قضا اقدام كنيد. با تصميم و داشتن ارادهاي قوي انجام اين كار چندان سخت نيست. خداوند متعال شما را در انجام تكاليف شرعي موفق فرمايد.
60. ميفرمايند: «هيچ كاري جبران نمازهاي قضا شده را نميكند مگر انجام نماز قضا»، اما در كتاب گنجهاي معنوي در روايتي آمده است كه اگر كسي شب دوشنبه 50 ركعت نماز بخواند و روز آن را روزه بگيرد و ظهر دوشنبه نيز 50 ركعت نماز بخواند و بعد از آن صد مرتبه استغفار كند، با صد سال نماز قضا شده مطابق است. آيا اين روايت درست است؟
وجوب قضاي نماز، مورد اتفاق نظر فقها است. اگر روايت مذكور از نظر سند هم مشكل نداشته باشد، مورد عمل فقها قرار نگرفته است. و نماز مذكور جبران نمازهاي قضا شده را نميكند.
61. در مواردي كه معلوم شود شخص غسل صحيح انجام نداده است، نمازهايش بايد قضا شود اما روزههايش صحيح است و قضا ندارد؛ چرا؟
طهارت (با وضو و غسل بودن) در نماز، شرط واقعي است. بنابراين، هر وقت متوجه شويم نماز بدون طهارتِ صحيح انجام گرفته، بايد اعاده يا قضا شود؛ اما در مورد روزه، طهارت از جنابت و حيض شرط ذُكري است و بقاي عمدي بر جنابت و حيض مبطل است، و كسي كه غسل خود را در واقع، باطل انجام داده، ظاهراً وظيفه خود را انجام شده، و مسؤوليت خود را پايان يافته ميبيند و بقاي عمدي بر جنابت ندارد.
62. شخصي به علت پيري و بيماري از خواندن نماز ايستاده معذور است و نمازهاي خود را نشسته ميخواند آيا ميتواند قضاي نمازهاي گذشته خود را به صورت نشسته بجاآورد يا بايد بعد از مرگ براي او انجام دهند؟
در مورد سؤال، واجب است نمازهاي قضا را شخصاً بجا آورد و اين نمازها هر چند به صورت نشسته باشد از نمازهاي قضاي او كفايت ميكند. بلي هر مقدار از نماز قضا كه باقي بماند ميتوانند بعد از مرگ برايش انجام دهند.
63. اگر كسي قبل از ظهر بخوابد و تا اذان مغرب بيدار نشود قضاي نماز ظهر و عصر بر او واجب است؟
بلي، نمازهايي كه به جهت خواب بودن بجا نياورده است، بايد قضا نمايد.
نماز جمعه
64. آيا ميتوان در حال خواندن خطبههاي نماز جمعه، به كارهايي مثل تسبيح و صلوات و تلاوت قرآن و غيره پرداخت؟
سكوت كردن و گوش دادن به خطبهها، بنا بر احتياط واجب است. گوش نكردن يا حرف زدن، نماز جمعه را باطل نميكند و اگر ذكر گفتن، همراه گوش كردن خطبهها باشد، اشكال ندارد.
65. اگر به خطبههاي نماز جمعه نرسيديم و در ركوع ركعت اول اقتدا كرديم، نماز جمعه صحيح است يا بايد دو ركعت ديگر بجاي خطبهها بخوانيم؟
در مورد سؤال كه در ركوع ركعت اول نماز جمعه اقتدا كرديد، نماز صحيح است و به خواندن دو ركعت نماز ديگر بجاي خطبهها نياز نيست.
66. همزمان با نماز جمعه ميتوان نماز ظهر و عصر را در اول وقت خواند؟
بلي، مانعي ندارد؛ هر چند اگر نماز جمعه در محلي برگزار ميشود، بهتر است خواندن نماز ظهر را تا پايان نماز جمعه به تأخير اندازند.
67. شخصي مدتي در نماز جمعه شركت كرده و نماز ظهر را نميخوانده است اكنون متوجه شده كه مرجع تقليدش ميفرمايد: «بنا بر احتياط پس از نماز جمعه بايد نماز ظهر هم خوانده شود» فعلاً تكليف او چيست؟ بجا آوردن قضاي نمازهاي ظهر جمعه يا قضاي نمازهاي ظهر و عصر جمعه يا...؟
اگر در اين مسئله احتياطي به مرجع ديگري كه نماز جمعه را كافي از نماز ظهر ميداند مراجعه نمايد، نياز به قضاي نمازهاي ظهر گذشته نيست و در آينده هم نيازي به اعاده نماز ظهر ندارد.
68. آيا شركت در نماز جمعه واجب است؟
خواندن نماز جمعه در زمان غيبت احتياطاً و به رجاء مطلوبيت جايز است.لكن نبايد اكتفا به نماز جمعه نمايند، و نماز ظهر را هم بنابر احتياط بجا آورند و اقتداء به نماز عصر امامي كه نماز جمعه را خوانده و نماز ظهر را نخوانده، بنابر احتياط صحيح نيست، مگر اين كه بعد از نماز جمعه، امام نيز نماز ظهر را احتياطاً بخواند.
متفرقات نماز
69. خواندن نماز نافله در حالات مختلف راه رفتن، نشستن، كار و... به چه نحو است؟ سجده و ركوع را چه ميكنند؟
خواندن نماز نافله در هر حالي صحيح است و هنگام راه رفتن، ركوع و سجده آن با اشاره انجام ميگيرد.
70. آيا نماز شب اذان و اقامه دارد؟
خير، نمازهاي مستحبي اذان و اقامه ندارند وفقط در نمازهاي واجب روزانه اذان و اقامه مستحب است.
71. طبق حديث «من ترك الصلوة متعمداً فقد كفر» آيا انسان هايي كه عمداً نماز را ترك ميكنند كافر هستند؟
كفري كه در رابطه با ترك نماز آمده، كفر عملي؛ يعني مبالغه در عصيان و نافرماني است و به معناي كفر اعتقادي نيست و احكام آن را ندارد.بلي اگرترك نماز همراه با انكار آن باشد، موجب ارتداد ونجاست ميگردد.
72. هم غذا شدن و رفت و آمد با افرادي كه نماز نميخوانند چه حكمي دارد؟
ترك نماز اگر از روي بيمبالاتي باشد، موجب كفر و نجاست نميشود و ادامه رفت و آمد با ايشان در صورت احتمال تأثير گذاري مانعي ندارد.
73. آيا نمازهايي كه قبل از بلوغ خوانده شده بجاي از دست رفتههاي بعد از بلوغ حساب ميشود؟
نمازهايي كه بعد از بلوغ فوت شده، واجب است قضا شود. و نمازهاي قبل از بلوغ بجاي قضاي واجب محسوب نميشود.
74. با توجّه به اينكه به پوشيدن بهترين لباس و زينت كردن و... در هنگام نماز خواندن سفارش شده است. حكم آرايش كردن در موقع نماز (يعني استفاده از لوازم آرايش و عطرها و... اعم از خارجي و ايراني) چه ميباشد؟
پوشيدن لباس تميز و روشن و آراستن ظاهر و خوشبو كردن بدن با عطر در هنگام نماز از جمله چيزهايي است كه به آن سفارش شده است و امّا درباره آرايش چهره در هنگام نماز توصيهاي نرسيده است.
بلي اگر قبلا خانمي آرايش كرده باشد نماز خواندن با آن اشكال ندارد مگر آن كه لوازم آرايشي مانع رسيدن پوست پيشاني به مهر شود.
75. در مسافرت، در مسجدي نماز خواندم و اشتباهاً مُهر را همراه خود آوردم، وظيفهام چيست؟
مهر را به وسيله مسافر يا پُست به مسجد مذكور برگردانيد. نماز با مهري كه براي نماز گزاران مسجد خاصي وقف شده است، در خارج از آن مسجد صحيح نيست.
76. نماز اول وقت، بدون رعايت مستحبات بهتر است، يا ديرتر از اول وقت با رعايت مستحبات؟
نماز اول وقت، اگر چه مختصر و بدون تعقيبات باشد، بر نماز آخر وقت رجحان دارد؛ و نماز جماعتي كه مختصر خوانده شود، از نماز فرادا كه آن را طول بدهند، برتر است.
77. سروقت و فرادا نماز خواندن بهتر است يا با مدتي تأخير و جماعت؟
خواندن نماز به جماعت افضل است هر چند مقداري از اول وقت بگذرد.
78. بين نماز اول وقت و درس (كلاس درسي كه در زمان اذان ظهر دائر است)، كدام ارجحيت دارد؟ آيا جايز است كلاس درس را به خاطر نماز اول وقت ترك كرد؟
خواندن نماز در ابتداي وقت، مستحب مؤكد است ولي چنانچه رها كردن كلاس درس در اول وقت، توهين به استاد و يا خلاف مقررات دانشگاه و يا باعث ركود علمي گردد نماز خود را پس از پايان كلاس بجاي آوريد.
79. در حال جنابت يا عادت ماهانه ميتوان نماز ميتخواند؟
بلي ميتوان نماز ميت خواندو نماز صحيح است؛ اگر چه احتياط مستحب آن است تمام چيزهايي كه در نمازهاي ديگر لازم است در نماز ميت نيز رعايت شود.
80. آيا براي خسوف و كسوف كه متوجه آن نشدهايم و ديگران خبر ميدهند، نماز آيات واجب است؟
اگر در زمان گرفتن ماه يا خورشيد متوجه نشدهايد و بعد از پايان خسوف و كسوف اطلاع پيدا كرديد، در صورتي كه تمام قرص ماه و يا خورشيد نگرفته باشد، نماز آيات بر شما واجب نيست.
81. چرا در مسافرت نميتوانيم روزه بگيريم و نماز شكسته است؟
شكسته شدن نماز و واجب نبودن روزه در مسافرت، حكم امتناني است و شايد يكي از حكمتهايش اين باشد كه چون غالباً مسافرت همراه با يك سري دشواريهاست، خداوند متعال نيز بعضي از احكام را براي تسهيل در امر مردم، تخفيف داده است.
82. اگر قبل از نماز، پدري با فرزندش كار داشته باشد و او را صدا بزند، وظيفه پسر چيست؟
اگر وقت نماز تنگ است، بايد نماز را بخواند و بعد به سراغ كار پدر برود؛ اما اگر وقت وسعت دارد، ميتواند كار پدر را مقدم بدارد؛ بلي اگر تأخير در انجام فرمان پدر، موجب رنجش خاطر او ميشود، در وسعت وقت، بايد امر پدر را مقدم بدارد.
83. نماز عيد فطر و قربان واجب است، يا مستحب؟
نماز عيد در زمان غيبت امام عصر عليهالسلام مستحب است