محـرّمات احـرام
استفاده از بوي خوش
278 س ـ صابون و بعضي از شامپوها كه بويي دارد، و بوي خوشي هم نيست. آيا ميشود براي بدن استعمال كرد يا خير؟
ج ـ اگر صدق بوي خوش ميكند، از آن اجتناب كنند، و در غير اين صورت مانع ندارد.
279 س ـ آيا براي محرم استفاده از سيگارهاي خارجي كه آنها را خوشبو ميكنند جايز است يا خير؟
ج ـ اگر استعمال بوي خوش صدق ميكند جايز نيست.
280 س ـ خوردننعناع وساير سبزيهايخوشبو درحال احرام چه حكميدارد؟
ج ـ بنابراحتياط از خوردن نعناع و سبزيهاي خوشبو اجتناب شود.
نـگاه در آينه
281 س ـ در مورد نظر كردن در آينه، گاهي نگاه ميكند كه خود را ببيند، و گاهي براي ديدن ماشين و غيره و يا مثلاً براي علاج دردي، آيا براي محرم فرق ميكند، و يا يكسان است؟
ج ـ نگاه كردن در آينه براي ديدن خود جايز نيست و در موارد ضرورت مانند علاج درد و يا نگاه كردن راننده موقع رانندگي اشكال ندارد.
282 س ـ در حال احرام عدهاي از همديگر عكس ميگيرند، و در دوربين عكاسي كه آينه است و يا حالت شفاف و آينه مانندي دارد نظر ميكنند، بفرمائيد اشكال دارد يا خير؟
ج ـ اشكال ندارد.
283 س ـ اگر چيزي غير شيشه، مثل بعض فلزات، استيل و غير ذلك را لعاب دهند و يا آن قدر صيقل دهند كه كاملاً حالت آينه به خود بگيرد حكم آينه را دارد يا خير؟
ج ـ احوط آن است كه از نظر عمدي در آنها خودداري شود.
زدودن مو از بدن
284 س ـ اگر غير محرم از محرم، ازاله مو كند يا يكي از كارهايي كه بر محرم حرام است و كفّاره دارد انجام دهد، چه حكمي دارد؟
ج ـ اگر محرم به اختيار خود حاضر شود كه مثلاً مُحلّي سر او را بتراشد، حرام است و بايد كفّاره بدهد، ولي چنانچه بدون اختيار او باشد كفّاره ندارد.
بيرون آوردن خون از بدن
285 س ـ آيا خون گرفتن از بدن با سرنگ، از مصاديق إدماء محرم است و در حال احرام پرهيز از آن لازم است يا خير؟
ج ـ خونگرفتن با سرنگ نيز ازمصاديق ادماء است واحكام آن مرتب است.
286 س ـ اگر انسان در حال احرام به خودش آمپول ترزيق نمايد چه صورت دارد؟
ج ـ اگر موجب بيرون آمدن خون نشود براي احرام او اشكال ندارد.
287 س ـ آمپول زدن محرم به ديگري با علم به بيرون آمدن خون، چه صورت دارد؟ نسبت به محرم يا غير آن فرقي هست يا نه؟
ج ـ اشكالي ندارد، و فرقي بين آن دو نيست.
288 س ـ آيا ميتوان پوستهاي زائد كه از لبها يا كنار ناخنها برآمده است از بدن جدا كرد؟
ج ـ اگر موجب بيرون آمدن خون نباشد اشكالي ندارد، و اگر خون خارج شود حرام و بنابراحتياط مستحب موجب كفّاره است.
روغن ماليدن به بدن
289 س ـ بعضي به علت عرق سوز شدن بدن احتياج به پمادي دارند كه چربي دارد، آيا محرم ميتواند از اين پماد به بدن خود بمالد يا خير؟
ج ـ نميتواند، مگر در مورد ضرورت، ولي كفّاره ندارد ولو در غير مورد ضرورت، مگر آنكه بوي خوش داشته باشد كه كفّاره آن يك گوسفند است، اگر چه از روي اضطرار باشد.
290 س ـ ماليدن كِرِمهاي معطر و غير معطر آرايشي به دست و صورت براي زنان در حال احرام چه حكمي دارد؟
ج ـ جايز نيست.
ناخن گرفتن
291 س ـ آيا گرفتن ناخن توسط محرم از غير محرم جايز است؟
ج ـ اشكال ندارد.
كشيدن دندان
292 س ـ آيا در حال احرام ميتوان دنداني را كه شديداً درد دارد و دكتر سفارش ميكند كه آن را بكشيد، كشيد، گرچه باعث خونريزي شود؟
ج ـ درصورت ضرورت مانعندارد، ولي بنابراحتياط مستحب كفّارهدارد.
حرام بودن زن و مرد بر يكديگر
293 س ـ اگر شخصي از روي علم و عمد در احرام حج، قبل از وقوف به مشعر الحرام با زوجه خود جماع نمايد مسلماً حج او باطل است، در صورت جهل چه حكمي دارد؟
ج ـ در صورت جهل، عمل او صحيح است و كفّاره هم ندارد.
294 س ـ آيا شوهر پس از محل شدن ميتواند زوجه محرم خود را از روي التذاذ دست بزند؟
ج ـ بر مرد مزبور منعي نيست، ولي اگر زن نيز لذت ميبرد، در فرض سؤال نبايد حاضر شود.
295 س ـ اگر كسي العياذ باللّه در عمره تمتّع لواط و يا با زن جماع كند عمرهاش باطل ميشود، يا فقط موجب كفّاره است؟
ج ـ اگر در عمره تمتّع پيش از سعي، جماع يا لواط كند عمرهاش باطل ميشود و يك شتر كفّاره بر او لازم است، و واجب است همان عمره باطل را تمام كند، و اگر وقت دارد به ميقات برود و عمره تمتّع را اعاده نمايد، و اگر وقت اعاده ندارد واجب است حج إفراد بجا آورد، و بعد عمره مفرده، و احوط اعاده حج است در سال آينده، و اگر بعد از سعي، جماع يا لواط كرده عمره باطل نميشود، لكن يك شتر كفّاره بر او واجب است.
296 س ـ در بحث تروك احرام، مسائل حرمت استمتاع از زوجه آمده است، آيا انواع استمتاع از غير زوجه از تروك احرام نيست؟ و فقط حرمت مخصوص به خود را دارد؟ و يا آنكه تادباً لحرم اللّه استمتاع از غير زوجه ذكر نشده است و احكام مذكور نسبت به آن تعميم داشته و انجام هر مورد موجب ثبوت كفّاره مناسب با آن مورد است؟
ج ـ ذكر زوجه خصوصيت ندارد و حكم شامل استمتاع از اجنبيه هم ميشود و حرمت در آن آكد است.
297 س ـ اگر محرم نگاه كند به زن خود از روي شهوت و انزالش شود آيا بر اين زن هم كفارهاي لازم است؟
ج ـ بر زن كفارهاي نيست ولي مرد بايد يك شتر كفاره دهد.
298 س ـ مردي در حال احرام عمره تمتع از روي علم و عمد با زن محرمهاش نزديكي ميكند در حالي كه هنوز هيچ يك از اعمال را انجام نداده است و از طرفي زنش ابتدا، راضي به اين كار نبوده ولي بعداً راضي شده است عمره و حج آنها چگونه است؟
ج ـ اگر كسي با علم و عمد در عمره تمتع جماع كند، اگر پيش از سعي باشد بنابر مشهور عمره او فاسد است، و بايد احتياطاً آن را تمام كند و بعد از تمام كردن عمره پيش از حج واجب است عمره را اعاده نمايد و يك شتر كفاره بر او واجب است. و در صورتي كه همسر را مجبور كرده باشد دو كفاره بايد بدهد. و اگر در اثناء راضي شده باشد احتياطاً زن هم يك كفاره بدهد.
299 س ـ اگر مردي بعد از احرام با زن محرمهاش بالاجبار نزديكي كند آيا به احرام اين خانم اشكالي وارد ميشود؟
ج ـ اگر قدرت بر امتناع نداشته، خلل به حجّ او نميرساند و كفّاره او هم به عهده مرد است.
300 س ـ فردي كه از احرام در آمده زنش را كه محرم است ميبوسد اگر چه راضي نيست اين كار نسبت به مرد و زن چه حكمي دارد؟
ج ـ اگر زن اختيار نداشته چيزي بر آنها نيست.
301 س ـ اگر فردي بعد از وقوف به عرفات و قبل از وقوف به مشعر با زوجه خود نزديكي نمايد در صورت علم و عمد وظيفه آن دو چيست؟ و در صورت جهل چه حكمي دارد؟
ج ـ بنابراشهر حج اوفاسد است وبايد آنرا تمام كند ودر سال ديگر قضاي آنرا بجا آورد وبايد تا تمامشدن مناسكحج بينايشان جدائيباشد ياشخص ثالثي نزد آنان باشد و اين حكم در سال بعد نيز كه حج ميكنند و به اين محل ميرسند درحق ايشان جاري است و حكم زن مثل حكم مرد است اگر راضي باشد واگر مرد اورا مجبورنموده حج زن صحيحاست و دو كفاره برمرد است.
عقد كردن زن
302 س ـ مردي زني را در حال احرام براي خود عقد كرد با اينكه ميدانست در حال احرام عقد جايز نيست آيا اين عقد صحيح است؟ احكام مترتبه بر آن چيست؟
ج ـ عقد باطل است و موجب حرمت هميشگي ميباشد.
303 س ـ آيا غير محرم ميتواند زن و مرد محرم را عقد كند؟
ج ـ نميتواند.
304 س ـ آيا خواستگاري كردن در حال احرام جايز است؟
ج ـ احتياط واجب آن است كه زن را خواستگاري هم نكند.
شـكـار
305 س ـ آيا كشتن مارمولك و هزار پا و مورچه و از اين قبيل جانوران، در حال احرام اشكال دارد؟
ج ـ از محرمات احرام محسوب نيست.
306 س ـ گاهي در شهر مكه به قدري ملخ زياد است كه هنگام راه رفتن پا روي آنها گذاشته ميشود، در اينگونه مواقع آيا مواظبت لازم است، و در صورت لزوم اگر مراقبت نكند و ملخي كشته شود، كفاره آن چيست؟
ج ـ در مورد سؤال، مواظبت لازم است و چنانچه محرم ملخي را بكشد كفّاره دارد و كفّاره آن براي هر ملخ يك عدد خرما و يا يك مشت طعام مثل گندم و مانند آن است و اگر تعداد كشته شده زياد باشد يك گوسفند كفّاره دارد بلي چنانچه ملخ به قدري زياد باشد كه محرم ناچار است كه از روي آنها راه برود اشكال ندارد و كفّاره هم ندارد.
زير سايه رفتن (استظلال)
307 س ـ آيا استظلال، مربوط به سايه بر سر ميباشد، يا اگر سايه فقط بر شانه بيفتد هم استظلال صدق ميكند؟
ج ـ صدق نميكند.
308 س ـ فرمودهايد استظلال در شب صادق نيست، آيا در اين مسئله خاص، بين الطلوعين خصوصاً زماني كه نزديك به طلوع خورشيد است حكم شب را دارد؟
ج ـ بلي حكم شب را دارد.
309 س ـ اگرشخصي از مسجد شجره شب محرم شد، و به خيال اينكه همه مسير را در شب طي ميكند در ماشين مسقّف نشست، ولي بعداً به روز برخورد كرد، آيا به همين مقدار كه سرخود را از شيشه ماشين بيرون بياورد براي اينكه عدم استظلال را مراعات كرده باشد كافي است؟ و آيا فرقي بين بيرون آوردن سر از طرفي كه آفتاب ميتابد و طرفي كه سايه است وجود دارد يا خير؟
ج ـ در فرض سؤال، كفايت مشكل است و احتياط به پرداخت كفّاره ترك نشود.
310 س ـ آيا در روز ابري استظلال صدق ميكند؟
ج ـ استظلال در هواي ابري در روز جايز نيست.
311 س ـ اخيراً از حدود كشتارگاه تا نزديك جمرات، مسقفي را درست كردهاند، آيا عبور از اين راه براي محرمي كه هنوز منزل نكرده و از مشعر مستقيم به جمرات ميرود جايز است يا نه؟
ج ـ پس از رسيدن به مني سير در مسير مسقف اشكال ندارد.
312 س ـ در شهر مكّه تونلهاي طولاني احداث كردهاند، آيا بعد از احرام حج، جايز است از داخل آن با اتومبيل سفر كرد، با علم به اينكه مسقف است؟
ج ـ مكّه منزل است و در داخل مكّه مسير محرم از دورن تونل اشكال ندارد.
313 س ـ اگر ماشين از زير پلهايي كه در مسير واقع شده برود، و به ناچار محرمين از زير پلها عبور كنند، و يا در پمپ بنزين در زير سقف متوقف شود، و محرمين زير سقف قرار گيرند اشكالي دارد؟
ج ـ آنچه در حال احرام حرام است، سايه بر سر قرار دادن است، بنابراين در فرض سؤال براي محرم اشكال پيدا نميشود، و كفّاره ندارد.
314 س ـ اين جانب يكي از خدمه كاروان حج هستم، بعد از درك عرفات مدير كاروان و معاون و اينجانب و بانوان كاروان در يك اتوبوس سر بسته قرار گرفتيم، و براي درك اضطراري به مشعر الحرام رفته و چون در مسير مزدلفه به مني به راه بندان بر خورديم، در هواي آفتابي در اتوبوس سر بسته بودم، ناگاه به يادم آمد كه نبايد در زير سقف اتوبوس قرار بگيرم، چند دقيقهاي با علم به اينكه اتوبوس سرپوشيده است مانده و پس از توقف اتوبوس بر اثر راه بندان پياده شدم، و مابقي راه را تا محل چادر كاروان در مني پياده طي نمودم، لذا از محضر آن بزرگوار تقاضا دارم بفرماييد:
1 ـ كفّاره تعلّق ميگيرد يا نه؟
2 ـ در صورتي كه تعلّق گرفته باشد آيا بايد حتماً در مني ذبح گردد؟
3 ـ در حالي كه اكنون در تهران هستم آيا ميتوانم گوسفند كفّاره را در محل اقامتم ذبح نمايم؟
4 ـ در صورتي كه از خدمه كاروان بودم و به دستور مدير گروه براي كمك كردن به بانوان مسنّ براي رمي جمره عقبه عازم مني بودم، و از خود استقلال نداشتم، وجه اين گوسفند را چه كسي بايد بپردازد؟ ستاد حج، مدير گروه، يا اينجانب؟
5 ـ چنانچه ستاد حج ذبح را تقبل نموده باشد، آيا از عهده اين جانب ساقط ميگردد يا نه؟
ج ـ كفّاره دارد، و اگر چه بايد در مني ذبح نماييد، لكن فعلاً كه به وطن مراجعت كردهايد ذبح در محل خودتان هم براي كفّاره كفايت ميكند، و ميتوانيد به مسئولين در ستاد نيابت دهيد كه براي شما ذبح كنند، و در اين صورت ذبح آنها هم كافي است، ولي بدون نيابت صحيح نيست.
315 س ـ افرادي از مسجد شجره محرم شدند و شبانه براي مكّه حركت نمودند ولي نزديك طلوع آفتاب در ماشين سقفدار به خواب رفتند و بعد از طلوع آفتاب بيدار شدند و ماشين را نگاه داشتند، آيا براي مدتي كه در حال سير در زير سقف بودند، كفّاره دارد يا خير، و الآن كه ماشين ايستاده، و ميخواهند پياده شوند، چه حكمي دارد؟
ج ـ براي مدتي كه خواب بودهاند، يا ماشين ايستاده، كفّاره واجب نيست، ولي اگر بعد از بيدار شدن و التفات و قبل از ايستادن ماشين، استظلال شده ولو اضطراراً، كفّاره واجب است.
316 س ـ اگر سايه ديواره ماشينهايي كه سقف ندارند روي سر مرد محرم قرار بگيرد، اشكال دارد؟
ج ـ اگر ديوار ماشين، مورّب باشد بطوري كه عرفاً صدق كند از بالاي سر استظلال شده جايز نيست، و اگر از پهلو سايه بر سر محرم بيفتد جواز آن خالي از قوت نيست، ولكن احوط ترك است.
317 س ـ بر حسب فتواي حضرت مستطاب عالي جايز است كه محرم در منزل زير سقف و سايه برود يا چتر بر سر بگيرد، آيا مراد از منزل، شهر مكّه است، يا منزلي كه در شهر مكّه دارد و هم چنين در مني و عرفات؟
ج ـ مراد از منزل محل نزول است در مقابل حال طي طريق، پس در شهر مكّه و مني و عرفات و قهوه خانههاي بين راه و امثال آن، براي محرم بعد از منزل كردن تا قبل از كوچ كردن استظلال مانعي ندارد، هر چند در حال آمد و شد براي حوائج باشد.
318 س ـ كساني كه از مسجد الحرام براي حج محرم ميشوند و از مسجد الحرام در ماشين سقفدار سوار ميشوند و مثلاً در عزيزيه كه منزل ايشان است پياده ميشوند، سوار شدن در اتومبيل سقف دار از مسجد الحرام به منزل چه صورت دارد، و اگر پياده نشوند و از اول قصد عرفات داشته باشند حكم چيست؟
ج ـ مانع ندارد.
319 س ـ آيا محرم ميتواند در شب، هنگام پيمودن راه، زير سقف برود، مثلاً فاصله ميقات تا مكّه را در ماشين سقف دار سوار شود؟
ج ـ اگر در شب زير سقف برود اشكالي ندارد.
320 س ـ آيا حرمت استظلال اختصاص به هنگام پيمودن راه دارد و يا در جايي كه منزل كرده و براي استراحت و غذا خوردن پياده شده و مانند آن هم نبايد زير سايه برود؟
ج ـ حرمت استظلال مخصوص حال سير است و در موقع منزل كردن و يا پياده شدن براي بعض حوائج جائز است.
321 س ـ آيا محرم به محض وصول به مكّه ميتواند استظلال نمايد، و يا بايستي به منزل برسد و بعد از اتخاذ منزل جايز است؟
ج ـ مكّه منزل است، و با رسيدن به آن استظلال مانع ندارد.
322 س ـ آيا محرم در شهر مكّه يا در حال پيمودن فاصله بين مني و مكّه ميتواند از داخل تونل حركت كند در حالي كه راه ديگري هم كه دورتر است وجود دارد؟
ج ـ در شهر مكّه تا وقتي كه حركت به سمت مني نكرده عبور از تونلها مانع ندارد ولي در موقع رفتن به مني و همچنين در تونلهاي بين راه اگر راه ديگري وجود دارد و اختيار در دست خود اوست بايد از همان راه برود و اگر اختيار ندارد و او را حتماً از راه تونل ميبرند اشكال ندارد.
323 س ـ آيا محرم، هنگام وقوف در عرفات، در حال جابجا شدن مثلاً رفتن به راه مسجد نمره ميتواند زير سايه برود؟
ج ـ مانع ندارد.
324 س ـ در ايامي كه محرم در مني است و هنوز حلق نكرده، آيا ميتواند هنگام رفتن به مسجد خيف و براي رمي جمره يا قربانگاه در بين راه زير سايه برود يا نه؟
ج ـ بلي اشكال ندارد.
325 س ـ پس از آنكه حاجي در ميقات محرم شد، آيا به مجرد ورود به شهر فعلي مكّه (با توجه به توسعه آن) تظليل بي مانع است يا بايد به محل اقامت وارد شود و از آن به بعد تظليل بي اشكال است؟
ج ـ در صورتي كه جزء شهر مكّه شده باشد بطوري كه به آنجا هم شهر مكّه صدق كند اشكال ندارد.
326 س ـ حاج در مسجد الحرام محرم ميشود به احرام حج تمتّع، و چون فاصله منزلش تا مسجد يك يا دو فرسخ است سوار به ماشين مسقف ميشود، و به خانه ميآيد، و از آنجا عازم عرفات ميشود، آيا اين استظلال كفّاره دارد يا خير؟
ج ـ جواز استظلال در فرض سؤال بعيد نيست، هرچند احتياط در ترك است.
327 س ـ در حال حاضر مسجد تنعيم متّصل به مكّه بلكه داخل مكّه است، آيا براي كسي كه بعد از حج جهت عمره مفرده محرم ميشود چون آنجا منزل محسوب ميشود استظلال جايز است يا نه؟
ج ـ با فرض اينكه جزء مكّه شده است، و مكّه بر آن صدق كند، استظلال مانع ندارد.
328 س ـ شخصي روز هشتم ذيحجه براي رفتن به عرفات در مسجد الحرام احرام بست چون راه زياد بوده ناچار سوار اتومبيل ميشود ولي هنگام سير اتومبيل سرش را از پنجره ماشين بيرون آورده بود آيا كفّاره بايدبپردازد يا لزومي ندارد ضمناً اين شخص مقلد آيتالله خوئي (قدّسسره) بوده؟
ج ـ در فرض سؤال، چنانچه قصد دارد به منزل برود و از آنجا به عرفات، سوار شدن به ماشين مسقف اشكال ندارد و اين بر طبق نظر مرحوم آيةالله العظمي گلپايگاني و نظر خود حقير است و ظاهراً نظر مرحوم آيةالله العظمي خوئي هم همين است.
329 س ـ شخصي در حال احرام، داخل اتوبوس غير مسقف در حال طي مسير و روز، مجبور است براي نوشيدن آب، يا آوردن آب براي ديگر زائران به قسمت جلو اتوبوس كه مسقف است برود. آيا در اين صورت گناهي كرده يا خير؟ و آيا كفّارهاي تعلق ميگيرد و يا خير؟
ج ـ اگر وظيفهاش آوردن آب براي ديگران است و يا خود تشنه است و ميخواهد آب بخورد گناه ندارد ولي كفّاره دارد.
پوشاندن سـر
330 س ـ محرم سرشتر است، اگر بخواهد صبر كند تا خشك شود و وضو بگيرد آفتاب طلوع ميكند و نمازش قضا ميشود آيا وظيفهاش تيمم است؟
ج ـ اگر خشك كردن سر با دست يا حوله موجب پوشاندن سرنشود مانعي ندارد.
331 س ـ آيا براي كسي كه موي مصنوعي دارد و با همين حال براي عمره و حج محرم شده و اعمال خود را انجام داده است اشكالي هست؟
ج ـ ضرر به عمره و حج ندارد، بلي اگر مرد است بايد كفّاره بدهد ولي بايد موي مصنوعي، مضرّ به صحّت غسل و وضويش نباشد.
332 س ـ اگر حاجي در حال احرام براي سردرد دستمالي به دور سر ببندد چه صورت دارد؟
ج ـ كفّاره دارد.
333 س ـ در اثر هجوم جمعيت وقت بوسيدن حجر الاسود ممكن است جامه احرام بعض از حاجيان سر آنها يا سر ساير حجاج را بپوشاند اگر تصادفاً اينطور شد چه صورت دارد؟
ج ـ در صورت تصادف، اشكال ندارد.
334 س ـ هر گاه محرم سر خود را با چيز دوخته بپوشاند آيا يك كفّاره بايد بدهد يا دو كفّاره؟
ج ـ بايد دو كفّاره بدهد مگر در صورت جهل و نسيان.
پوشيدن چيزي كه تمام روي پا را ميگيرد
335 س ـ آيا پوشيدن نعليني كه بندهاي عريضي داشته باشد ولي تمام روي پا را نميگيرد در حال احرام مانعي دارد؟
ج ـ اشكال ندارد.
336 س ـ آيا زنها در حال احرام ميتوانند جوراب بپوشند، يا بايستي روي پاي آنها مثل مردان باز باشد؟
ج ـ اقوي جواز پوشيدن جوراب است براي زن.
337 س ـ پوشيده شدن روي پا در حال احرام در موقع نشستن، يا آمدن جامه احرام روي پا در حال سير يا در منزل، چه صورت دارد؟
ج ـ اشكال ندارد.
پوشيدن لباس دوخته
338 س ـ بعضي از حجّاج در حال احرام در مشعر و مني از پتو و لحاف دوخته جهت ايمني از سرما استفاده ميكنند، آيا اين عمل جايز است يا نه؟
ج ـ خوابيدن زير پتو و لحاف اگر طوري به خود نپيچند كه مثل لباس شود اشكال ندارد ولي در حال جلوس و قيام لحاف و پتوي دوخته روي خود نيندازند.
339 س ـ حمل قمقمه آب كه در محفظه دوخته نگهداري ميشود براي محرم چه صورت دارد؟
ج ـ احتياط آن است كه آن را به دوش نيندازد و دست گرفتن آن مانع ندارد.
340 س ـ اين جانب عازم حج بيت اللّه هستم و يك پايم مصنوعي است با اين خصوصيات:
1 ـ بايد پاي مصنوعي بسته باشد تا بتوانم راه بروم و آن هم دوخته است.
2 ـ به خاطر بستن پا بايد زير شلواري وزير پيراهن بپوشم و آنها نيز دوخته است.
3 ـ براي اينكه بهتر بتوانم راه بروم بايد كفش معمولي بپوشم و از دمپايي نميتوانم استفاده نمايم.
4 ـ بر اثر پاي مصنوعي بايد جوراب پا كنم، بنابراين نظر مباركتان را مرقوم و مرا راهنمايي فرماييد كه محل حاجت است.
ج ـ ظاهر آن است كه براي پوشيدن جنس دوخته يك كفّاره بدهيد كافي است، بنابراين بايد براي بستن پا با چيز دوخته و پوشيدن شلوار و پيراهن يك گوسفند كفّاره در احرام عمره و يك گوسفند كفّاره در احرام حج قرباني نماييد، و چون پوشيدن روي پاي غير مصنوعي براي مرد محرم مستقلاً حرام است چنانچه روي آن پا نيز پوشيده شود بايد براي اين جهت هم يك كفّاره در احرام عمره، و كفّاره ديگري در احرام حج بدهيد.
341 س ـ آيا آقايان در حال محرم بودن، ميتوانند از كمر بند دوخته شده استفاده كنند؟
ج ـ اشكال دارد مگر اينكه جاي پول باشد مانند هميانهائي كه نظير كمربند است و به دور كمر بسته ميشود كه در اين صورت اشكال ندارد.
342 س ـ آيا آقايان در حال محرم بودن در حال طي طريق، براي محافظت بدن از سرما ميتوانند از پتو كه حاشيه آن دوخته شده استفاده كنند و خود را بپوشانند؟
ج ـ اگر ناچار باشند استفاده از پتوي دوخته اشكال ندارد ولي بايد كفّاره بدهند.
پوشيدن زيور براي زينت
343 س ـ آيا پوشيدن لباسي كه براي تزيين، قسمتهايي از آن توردوزي شده براي زنها جايز است؟
ج ـ اگر زينت محسوب شود جايز نيست.
344 س ـ عينك زدن براي محرم چه حكمي دارد؟
ج ـ اگر زينت حساب نشود اشكال ندارد.
345 س ـ زيدي است براي مطالعه نياز به عينك دارد ولي در غير حال مطالعه نيز عينك ميزند زيرا اگر نزند تعادل در چشم بهم ميخورد و يكي از چشمها انحراف پيدا ميكند آيا اگر در حال احرام به قصد جلوگيري از انحراف چشم كه موجب انگشت نما شدن اوست و تحمل آن براي او ناگوار است عينك بزند اشكال دارد يا خير و در صورت ممنوع بودن تكليف كفّاره او چه شده آيا با تكرار استعمال عينك كفّاره تكرار ميشود يا خير و در سفر قبل كه محرم شده عينك داشته آيا مصداق تزئين است يا نه و استعمال عينك كرده تكليفش چه ميباشد؟
ج ـ در فرض سؤال، عينك زدن براي شخص مذكور در حال احرام جائز است و كفّاره ندارد.
346 س ـ آيا بيرون آوردن زينتهايي كه زنان قبل از احرام به پوشيدن آنان عادت داشتهاند لازم است؟ در صورت عدم لزوم آيا ميتوانند آنها را به محرمهاي خود نشان دهند؟
ج ـ آنچه را عادت به پوشيدن آن پيش از احرام داشته لازم نيست بيرون بياورد، ولي نبايد براي شوهرش يا مرد ديگر آن را نمايان سازد.
347 س ـ آيا در حال احرام پوشيدن لباسهايي كه، براي تزيين قسمتهايي از آن توردوزي يا گلدوزي شده براي زنها جايز است؟ و بفرماييد آيا مقنعه جزء لباس ميباشد؟
ج ـ اگر زينت محسوب شود جايز نيست.
حنا بستن و سرمه كشيدن
348 س ـ آيا آرايش كردن در حال احرام جايز است؟ رنگ كردن موها به غير از حنا چطور؟
ج ـ هر چه تزيين محسوب ميشود احتياط در ترك آن است.
349 س ـ امروزه بعضي از زنان بجاي سرمه كشيدن از وسايل ديگري كه همانند سرمه است (مانند مداد) استفاده ميكنند آيا اشكالي دارد؟ و در صورت عدم جواز آيا كفاره نيز واجب است؟
ج ـ احتياط در ترك است ولي كفّاره ندارد.
350 س ـ آيا مطلق سرمه حرام است يا فقط سرمه سياه؟ و آيا در حال اضطرار ميتوان استفاده نمود؟
ج ـ احوط آن است كه به چيزي كه سياه هم نباشد به قصد زينت خصوصاً اگر بوي خوش داشته باشد سرمه نكشد.
پوشاندن صورت
351 س ـ آيا زن محرم ميتواند صورت خود را با حوله پاك كند، يا حكم سر مرد را دارد كه نميتواند روي آن را بپوشاند؟
ج ـ احتياط مراعات شود.
352 س ـ زنها كه در حال احرام براي پوشيدن و در آوردن مقنعه صورتشان پوشيده ميشود چه صورت دارد؟
ج ـ بايد سعي كنند پوشيده نشود، و اگر عامداً و از روي علم پوشيده شود مانع ندارد.
353 س ـ با توجه به حرمت پوشيدن صورت براي زنان در حال احرام آيا چانه هم جزء صورت محسوب ميشود و بايد باز باشد، يا اينكه اگر مقنعهاي بر سر گذاشته شود كه چانه را تا لبها بپوشاند مانعي ندارد؟
ج ـ پوشاندن چانه به نحو مذكور اشكال دارد، و زير چانه جزء صورت نيست.
354 س ـ آيا زن محرمه ميتواند صورت خود را با حوله پاك كند؟
ج ـ احتياط مراعات شود.
355 س ـ آيا پوشاندن قسمتي از صورت براي زنان نيز حكم تمام را دارد؟
ج ـ بلي آن هم جائز نيست.
356 س ـ آيا در حال خواب زنان ميتوانند صورت خود را با پارچه جهت جلوگيري از آزار حشرات بپوشانند؟
ج ـ جايز نيست.
357 س ـ زنان در حال احرام براي پوشاندن صورت خود از نامحرم آيا ميتوانند صورتشان را با چادر يا چيزهاي ديگر بپوشانند و در صورت چسبيدن چادر به صورت آيا كفارهاي بر آنان لازم است؟
ج ـ جايز است به جهت رو گرفتن از نامحرم مقداري از چادر يا چيز ديگري را كه به سر انداخته، تا محاذي چانه پائين بيندازد، ليكن احتياط لازم اين است كه آن را به دست يا به چوب دور از صورت نگاهدارد كه مثل نقاب نشود و در غير اين صورت يك گوسفند بر او لازم است.
358 س ـ آيا پوشاندن صورت با چيزهاي غير متعارف مانند برگ درختان و... اشكال دارد؟
ج ـ بلي اشكال دارد.
359 س ـ آيا پوشاندن قدري از صورت در نماز براي اينكه يقين شود كه مقدار واجب را پوشانده است جايز است؟
ج ـ اشكال ندارد ولي بايد بعد از نماز فوراً آن مقدار را باز كند.
360 س ـ آيا زن محرم ميتواند بعض يا نصف صورت خود را با دست يا چيزي ديگر بپوشاند؟
ج ـ با دست اشكال ندارد ولي با چيز ديگر نبايد بپوشاند.
كفاره محرمات احرام
361 س ـ اگر از حاجّ در حال احرام عملي سرزند كه موجب كفّاره است، كفّاره را در كجا بايد ذبح يا نحر كند؟
ج ـ در صورت تمكّن، كفّارات در احرام عمره را بايد در مكّه و كفّارات در احرام حج را بايد در مني ذبح و يا نحر كنند، و فديهها را بپردازند، و در صورت عدم تمكّن بايد در شهر خود تدارك نمايند.
362 س ـ آيا كفّاره احرام عمره و يا حج را ميتوان در وطن ذبح نموده و به فقير داد، يا خير؟
ج ـ اگر ايصال كفّاره به فقير در حج مشكل باشد مانع ندارد كه در وطن ذبح كند و به فقير بدهد.
363 س ـ مصرف كفّارهاي كه در احرام عمره و يا حج تعلّق گرفته چيست؟
ج ـ مصرف كفّاره فقير غير سيّد است، و اگر دهنده كفّاره سيّد باشد، جايز است كه كفّاره خود را به سيّد فقير بدهد، و بنابراحتياط واجب بايد فقير مؤمن باشد.
364 س ـ آيا حاج ميتواند از گوشت گوسفندي كه به عنوان كفّاره ميدهد خودش بخورد؟
ج ـ خودش نميتواند بخورد.
365 س ـ آيا شخص فقير ميتواند گوشت كفّاره تقصير خود را به مصرف فقرايي كه نانخور او هستند برساند؟
ج ـ براي كساني كه نفقه آنان بر او واجب است نميشود صرف نمود.
366 س ـ آيا حيواني كه به عنوان كفّاره محرمات احرام ذبح ميشود بايد داراي شرايط قرباني باشد، و آيا در مني ذبح شود، يا بعد از بازگشت به وطن خود هم ميتواند انجام دهد؟
ج ـ كفّاره، شرائط قرباني را ندارد و كفاراتي كه در احرام عمره واجب شده بايد در مكّه ذبح شود و آنچه در احرام حج بوده در مني ولي اگر ممكن نشد ميتواند در شهر خود ذبح كند.
367 س ـ اگر كودك مميّزي، بدون اذن ولي محرم شود و در حال احرام، يكي از محرّمات را مرتكب شود، كفاره آن بر عهده كيست؟
ج ـ در فرض سؤال كفّاره واجب نيست ولي احتياط آن است كه ولي بچه كفّاره را از مال خودش بدون اينكه قصد كند بر او واجب بوده يا بر صبي، ادا نمايد.
368 س ـ شخص محرم برايش غذا آوردهاند و روي برنج ادويه ريختهاند و خورده در بين غذا متوجه شده باز باقي غذاي معطر را خورده آيا كفّاره دارد اگر دارد كفّارهاش چيست؟
ج ـ كفّاره استعمال بوي خوش بنابر احوط يك شتر است.
369 س ـ استفاده از روايات وارده و فتواي آيات عظام اين است كه اگر محرم زوجه خود را در حال احرام تقبيل كند موجب كفاره ميشود سؤال اين است كه كه اگر زوجه شوهر خود را در حال احرام تقبيل نمايد آن هم موجب كفاره ميشود يا خير در صورت وجوب كفاره دليل فرع را بيان فرمائيد.
ج ـ در فرض سؤال، كفاره واجب ميشود و دليل آن همان ادلهاي است كه كفاره را براي مرد در صورت تقبيل او، زوجه خود را واجب ميكند و علماء در مناسك فرمودهاند: «و المرأة في ذلك كلّه كالرجل».
370 س ـ كفاره پوشاندن صورت براي زنان از روي عمد چيست؟
ج ـ كفاره يك گوسفند است.
مسائل متفرقه محرمات احرام
371 س ـ آيا سب و لعن غير مؤمنين و يا مفاخره بر كفّار و مخالفين از تروك احرام است؟
ج ـ از تروك احرام نيست.
372 س ـ گرفتن بيني از بوي بد در حال احرام چه حكمي دارد؟
ج ـ جائز نيست.
373 س ـ گرفتن بيني از دودگازوئيل و بنزين ماشينها در حال احرام چه صورت دارد؟
ج ـ ظاهراً اشكال ندارد.
374 س ـ آيا رجوع كردن به زني كه طلاق رجعي داده شده است در حال احرام جايز است؟
ج ـ رجوع به مطلقه رجعيه در عده مانعي ندارد.