قـربـاني
شرايط قرباني
717 س ـ شخصي در مني گوسفندي خريداري كرده، و صاحب گوسفند گفته سال او تمام است و قرباني كرده، فعلاً شك ميكند كه آيا سالش تمام بوده يا نه؟ آيا در صورتي كه سال او تمام نبوده، ضرري به حَجّةالاسلام او وارد ميآيد يا نه؟
ج ـ در اين موارد قول ذي اليد با احتمال صدق معتبر است، و چنانچه معلوم شود كه قرباني واجد شرط نبوده موجب بطلان حج نيست، و اگر بخواهد احتياط كند كسي را وكيل كند كه از طرف او در روز عيد آينده قرباني كند.
718 س ـ آيا در شرايط قرباني تحقيق لازم است، كه يقين به بودن شرايط حاصل شود يا لازم نيست؟
ج ـ در شرايطي كه مربوط به نقص عارض بر حيوان بعداز تمام بودن آن است، مثل خصي نبودن، يا معيوب نبودن حيوان، فحص لازم نيست، و در صورت شك ميتواند بدون تحقيق ذبح كند، ولي در شرايط ديگر مثل سن حيوان، لازم است يقين حاصل شود.
719 س ـ اگر كسي پس از ذبح قرباني، و انجام بقيّه مناسك و يا قبل از آن متوجه شد كه سن هدي كمتر از حد نصاب است وظيفه چيست؟
ج ـ اعاده لازم است.
720 س ـ حاج از روي غفلت و يا جهل به مسئله در روز عيد، گوسفند بي شاخ (كل) كشته است، و بعد به مسئله توجه پيدا كرده، آيا در صورت تمكّن از مسافرت حج، واجب است حج را اعاده كند، و يا قرباني بفرستد كافي است؟
ج ـ لازم نيست مجدداً حج برود، فقط قرباني صحيح بفرستد كافي است.
721 س ـ اگر حيواني را با ظنّ به صحّت و سلامت ذبح كند سپس كشف خلاف شود تكليف چيست؟
ج ـ كافي نيست.
شرايط ذابح
722 س ـ آيا شرط است كه ذابح هدي مؤمن باشد، يا غير مؤمن هم كافي است؟
ج ـ مسلمان بودن كافي است.
زمان قرباني
723 س ـ اگر حاجي در روز عيد موفق به قرباني نشد، آيا ميتواند شب انجام دهد و يا بايد در روزهاي آينده ذبح كند؟
ج ـ ذبح در شب بر خلاف احتياط است ميتواند در روز بعد ذبح كند.
724 س ـ كسي كه نميتواند در روز عيد قربان، قرباني كند يا مثلاً ميخواهد در خود مني ذبح كند (در روز بعد) آيا جايز است بعد از رمي جمره عقبه حلق كند و ذبح را بعداً انجام دهد؟
ج ـ شخص مذكور ميتواند روز عيد به حلق از احرام خارج شود.
ذبح در شب
725 س ـ در شب يازدهم بعد از اينكه در روز عيد موفق به ذبح و حلق نشده است ذبح و حلق را شب يازدهم انجام داده است آيا اين عمل از ايشان مجزي است يا خير؟
ج ـ در مورد سؤال، چنانچه جهلاً و يا نسياناً ذبح و حلق را شب يازدهم انجام داده اشكال ندارد.
726 س ـ آيا در مني جايز است كه اگر روز موفق نشده باشد يا در زحمت زياد باشند شب قرباني كنند و در شب رمي جمرات بكنند يا نه؟
ج ـ در فرض سؤال قرباني را در روز بعد انجام دهد و رمي در شب در صورتيكه در روز متمكن از آن باشد هر چند با زحمت مجزي نيست.
مكان قرباني
727 س ـ چون محل قرباني را از مني تغيير دادهاند، و در وادي محسر بردهاند، آيا ميشود قرباني را در غير مني انجام داد، يا حتماً بايد در خود مني انجام دهند؟ و چنانچه نتوانست ذبح كند، آيا در مكّه و يا در وطن ميتواند قرباني كند؟
ج ـ تا قرباني در مني ممكن است، قرباني در غير مني مجزي نيست. بلي اگر به كلي ممنوع شود، اقوي كفايت آن است در وادي محسر، و قرباني در مكّه يا وطن مجزي نيست.
728 س ـ سرپرست و يا روحاني كاروان كه به اوضاع منطقه مني آشناست، شايد بتواند با تحمّل مشكلات و يا احياناً به راحتي با تأخير قرباني خود، تا روز سيزدهم و يا ديرتر در مني قرباني كند، مثل اينكه اگر خودش تنها باشد ميتواند گوسفند را به دوش بگيرد، و به قسمتهايي از مسلخ كه بعض اهل خبره ميگويند مني است بياورد، و در آنجا ذبح كند، و يا با توسل به بعض حيلهها گوسفند را از خارج مني خريده، و از ديد مأمورين مخفي كرده، و آن را زير چادر و يا جاي ديگري ذبح كند، ولي اگر سرپرست و يا روحاني كاروان چنين عملي را انجام دهد، موجب محاذيري ميشود:
اولاً: اگر افراد كاروان بفهمند موجب اختلاف شديد و سلب اعتماد و به وسوسه افتادن نسبت به صحّت اعمال خودشان ميشود.
ثانياً: اگر براي افراد كاروان نيز بخواهد همين طور عمل كند عادتاً امكان ندارد.
ثالثاً: اگر اين همه حاجي ايراني بخواهند در هر گوشهاي از مني قرباني كنند، موجب حساسيت شديد مسئولين و مأمورين عربستان شده، و مشكلات فراواني را در پي خواهد داشت، و شايد حتي در روزهاي سيزدهم به بعد هم كاملاً منطقه را كنترل كنند، و موجب دستگيري بعض حجاج گردد.
رابعاً: شايد اگر تعداد كثيري از حجاج بخواهند سيزدهم به بعد ذبح كنند، قرباني به اندازه كافي پيدا نشود.
خامساً: اين عمل موجب وهن نسبت به عقائد شيعه و تبليغات بر عليه آنها ميگردد.
حال با توجه به اين مشكلات بفرماييد كه وظيفه سرپرست و يا روحاني كاروان (با توجه به پاسخ استفتايي كه در اين زمينه فرمودهايد: «اگر به كلي در مني ميسر نبود در وادي محسر مجزي است» آيا باز هم قرباني خود را براي اينكه در مني واقع شود به تأخير اندازد يا خير؟ و در صورتي كه به تأخير نينداخت آيا مجزي است يا خير؟ و آيا قرباني در هر قسمت از مسلخهاي فعلي جايز است يا خير؟
ج ـ اگر ذبح در مني مستلزم مفاسدي باشد عدم تمكن صادق است، و قرباني در مذابح معموله كافي است.
729 س ـ اخيراً مذابح مكانيزه در وادي معيصم تأسيس شده، با توجه به آنكه مسلخهاي ديگر هم، خارج مني است ولي به مني نزديكتر است، و نيز گوشت حاصل از قرباني در مسلخ جديد با وسائل پيشرفته بسته بندي شده، و براي نيازمندان كشورهاي اسلامي ارسال ميشود ذبح در اين گونه مسلخها چه حكمي دارد؟
ج ـ در فرض سؤال، چنانچه ساير شرائط ذبح قرباني رعايت شود، رعايت اقربيت به مني واجب نيست اگر چه اولي و احوط است.
730 س ـ مذبح فعلي خارج از مني است و در وادي محسر واقع است، آيا ميشود ذبح را از روز عيد تأخير بيندازد و در فرض تأخير آيا حلق و تقصير را بايد در روز عيد انجام دهد و ترتيب ساقط ميشود يا نه؟
ج ـ بلي در فرض مذكور با امكان ذبح را از روز عيد به تأخير بيندازد و در مني ذبح نمايد و ترتيب رعايتش لازم نيست.
731 س ـ همانگونه كه مستحضر هستيد اخيراً دولت عربستان قربانگاه واقع در منطقه وادي محسر را تخريب و به منطقه ديگري به نام معيصم منتقل كرده است. خواهشمند است بفرماييد:
1 ـ در صورتي كه اجازه ذبح به زائران ايراني مباشرةً داده نشود تكليف حجّاج چيست؟
2 ـ آيا ميتوانند به بانك توسعه سعودي نيابت دهند و سپس بقيه اعمال روز عيد را انجام دهند و از احرام خارج شوند؟ با اينكه مطمئن نيستند كه ذبح در روز عيد انجام شده باشد؟
ج ـ چون در اين صورت اطمينان به مراعات شرايط معتبره در نزد شيعه حاصل نميشود بلكه اطمينان بعدم مراعات است نيابت مذكور كافي نيست وظيفه شرعي مسئولين جمهوري اسلامي و مديريت امور حاج اين است كه براي تأمين اين جهات شرعيه با مسئولين عربستان مذاكره و اقدام نماييد.
732 س ـ قرباني كردن در قربانگاههاي منطقه مُعَيصم چه صورتي دارد؟
ج ـ در صورت عدم امكان ذبح در مني و وادي محسّر ذبح در محل مذكور مانعي ندارد.
733 س ـ با اينكه جا و مكان قرباني هم اكنون در خارج از مني ميباشد و جاي بسيار شلوغ و همانطور كه مستحضر هستيد از روي لاشهها و خونها و غيره بايد گذشت و ذبح انجام گيرد. در بعضي موارد هم ذابح شيعه نميباشد و بعد از ذبح گوسفند را همانجا رها كرده و بعد بتوسط تراكتورها جمع آوري و در جايي مدفون ميكنند و يا اگر هم در آينده بخواهند بعنوان كمك به كشورهاي فقير بدهند باعث تبليغ وهابيت ميشود و با قرباني در ايران ميتوان از اسراف جلوگيري و به فقرا كمك كرد و حتي خارج از ايران هم به همين صورت عمل كرد و باعث تبليغ مذهب ناب محمدي شد.
ج ـ در فرض سؤال، كه ذبح در مني ممكن نباشد ذبح در اقرب به مني مجزي است كه همين قربانگاهها باشد و لازم نيست ذابح شيعه باشد و مسلمان بودن كافي است علاوه بر اينكه هميشه ذبح به وسيله شيعه ممكن است. هدف از قرباني تنها، كمك به فقراء نيست بلكه خون ريختن در راه خدا است و لذا اگر بجاي قرباني كردن گوسفند زنده را به فقير بدهد مجزي نميباشد بلي بعد از ذبح چنانچه دسترسي به فقير باشد بايد ثلث آن به فقير داده شود و اگر دسترسي نبود تكليف ساقط است.
734 س ـ خانمي اظهار ميدارد شوهرش به او گفته من در فلان موقع مقرر عمل قرباني را به نيابت از شما در ايران انجام ميدهم لذا راضي نيستم شما اين كار را در مني انجام دهي بفرمائيد تكليف او چيست؟
ج ـ ذبح در وطن مجزي نيست.
نيابت در ذبح
735 س ـ شخصي بدون گرفتن وكالت در ذبح، از طرف عيالش يا شخص ديگري قرباني مينمايد، به اين خيال كه اذن فحوي از او دارد، و مطمئن است كه وقتي به طرف بگويد راضي است و خوشحال ميشود، اين نحو قرباني مجزي است يا نه؟
ج ـ مجزي نيست.
736 س ـ روزعيد بعض اشخاص بهقربانگاه ميروند، وبدون اينكه در قرباني نيابت داشته باشند خودشان براي رفقايشان قرباني ميكنند، آيا اين قرباني كافي است يا نه؟ و اگر كافي نيست، پول قرباني به عهده چه كسي است؟
ج ـ كفايت نميكند، و پول از مال كسي خارج ميشود كه خرج كرده است، مگر آنكه غروري در بين باشد.
737 س ـ شخصي در قرباني كسي را نايب خود كرد، و پس از آن به ديگري نيابت داد، ولي شخص اول ذبح نمود، آيا صحيح است؟
ج ـ اگر اولي را از وكالت عزل نكرده كافي است، و مجرد نيابت دادن به دومي، عزل اولي از نيابت نيست.
738 س ـ كسي را وكيل در قرباني نموده، آيا وكيل ميتواند به ديگري وكالت دهد؟
ج ـ اگر وكالت داده كه وكيل خودش قرباني كند، نميتواند به ديگري وكالت بدهد.
739 س ـ اگر انسان مريض نتواند در حج تمتّع قرباني كند، و به ديگري نيابت دهد، و نايب و وكيل فراموش كند، و در مدينه يا در ايران يادش بيايد كه قرباني نكرده است، وظيفهاش چيست؟
ج ـ بر حج او اشكالي نيست، ولي قرباني بر ذمهاش باقي است كه بايد در سال آينده در مني انجام دهد، و اگر در ماه ذيحجه فهميد بايد در صورت امكان در همان ماه قرباني كند.
740 س ـ مردي دو گوسفند قرباني خريده، كه يكي را براي خود و ديگري را براي زنش ذبح كند، آيا تعيين قرباني لازم است يا نه؟
ج ـ بلي تعيين لازم است، و بدون آن كفايت نميكند.
741 س ـ شخصي اجير شده تا حج نيابتي براي كسي انجام دهد، خود اين نايب براي قرباني كردن نايب ميگيرد، اكنون آيا شخصي كه قرباني ميكند منوب عنه خود را قصد كند يا منوب عنه اول را؟
ج ـ احتياط آن است كه نيّت كندكه از طرف منوب عنه خودم براي منوب عنه اول، قرباني ميكنم.
742 س ـ حاج پيش از قرباني خودش، ميتواند جهت ديگران قرباني كند يا نه؟
ج ـ مانعي ندارد.
743 س ـ كسي كه حج نيابتي انجام ميدهد، اگر در قرباني شخصي ثالثي را وكيل كرد، ذابح چگونه نيّت كند؟ آيا بايد نيّت كند كه به وكالت از ميّت قرباني ميكنم، يا بايد نيّت وكالت از نايب ميّت كند؟ در هر صورت آيا بايد نام ميّت را هم ببرد؟
ج ـ ذابح نيّت كند: ذبح مينمايم اين گوسفند را براي آنچه در ذمه موكّل من است قربة الي اللّه و اگر نام ميّت را هم ذكر كند بهتر است.
744 س ـ اگر زني بتواند خود عمل قرباني (ذبح) را انجام دهد مجزي است يا بايد نايب بگيرد؟
ج ـ بلي، مجزي است.
745 س ـ آيا زني كه نيابتاً به حج آمده در قرباني ميتواند نايب بگيرد؟
ج ـ در قرباني مباشرت شرط نيست و نائب هم ميتواند ديگري را در قرباني وكيل نمايد.
كيفيّت ذبح
746 س ـ ذبيحه را بايد در موقع ذبح، رو به قبله كرد، حال به طرف راست و يا چپ بخوابانند و يا ايستاده ذبح كنند تفاوت ميكند؟
ج ـ ظاهراً تفاوت نميكند.
747 س ـ حيواني را كه براي هدي ذبح ميكنند، اگر قطع اوداج اربعه بكنند، و آن را رها نمايند، و حيوان به خودي خود پشت به قبله شود، و يا بعد از قطع اوداج اربعه، قبل از جان دادن، حيوان را روي بقيه اجساد حيوانات ذبح شده پرت نمايند، و حيوان در اثر اين كار از قبله منحرف شود، و در آن حال جان دهد، حكمش چيست؟
ج ـ رو به قبله بودن در حال قطع اوداج اربعه كافي است.
748 س ـ بعد از فري اوداج اربعه، اگر گردن قرباني و يا رگ نخاع را در حالي كه هنوز زنده است قطع نمود چه صورت دارد؟
ج ـ كار حرامي است، لكن ذبيحه حلال است، و كفايت از قرباني ميكند.
ذبح با چاقوي استيل
749 س ـ ذبح حيوان با چاقوي استيل چه حكمي دارد؟ با توجه به اينكه اهل خبره استيل را هم نوع آهن ميدانند.
ج ـ ذبح بايد با حديد باشد و تشخيص آن با عرف است و اگر كسي يقين كند استيل حديد است براي او اشكال ندارد.
مصرف گوشت قرباني
750 س ـ لطفاً بفرمائيد هم اكنون كه خوردن گوشت قرباني مشكل وممكن است باعث پديد آمدن بيماريهاي ميكروبي بشود، تكليف چيست؟
ج ـ احتياط واجب خوردن است. و در صورتي كه معرض بيماري باشد خوردن آن لازم نيست.
751 س ـ حاج در روز عيد در مني، قبل از آنكه قرباني ذبح كند، كه چيزي به عهدهاش نيست، و بعد از ذبح، قيمتي ندارد در اين صورت لازم است احتياطاً با فقير، سهميه او را حساب و مصالحه نمايد يا خير؟
ج ـ با فرض اينكه قيمت ندارد، و فقير مؤمني نباشد كه آنرا اگر به او صدقه بدهند قبول كند، رعايت اين احتياط، واجب نيست.
752 س ـ اگر به شيعه دسترس و شناخت نداشته باشد و مستحق غير شيعه هم نباشد و آن لاشه گوسفند را همانجا ترك كند آيا جايز است كه به فرزندانش بگويد كه در روز عيد قربان روي افق حجاز و ساعت معين براي او يك گوسفند قرباني كنند يا نه در وطنش؟
ج ـ سفارش قرباني بفرزند بنحو مذكور در سؤال مجزي نيست بنابر اين اگر دسترسي به فقير شيعه ندارد اين تكليف ساقط است ولي ثلثي را كه بايد به مؤمن هديه بدهد ميتواند به يكي از حجاج شيعه كه همراه اوست بدهد.
753 س ـ در مناسك مرقوم فرمودهايد: «واجب است كه صاحب قرباني قدري از قرباني را بخورد». انجام اين مطلب در آن هواي گرم با فراهم نبودن وسايل طبخ ميسر نيست، و چه بسا كه نايب ميرود براي صد نفر قرباني ميكند، و نميشود از هر گوسفندي قدري بياورد، يا اگر بياورد مخلوط ميشود، بفرمائيد كه ترك اين واجب چه صورت دارد؟
ج ـ رعايت اين امر بنابراحتياط است و در صورت امكان، مراعات آن احتياط لازم است و با فراهم نبودن امكانات رعايت آن لازم نيست.
754 س ـ كسي كه از فقيري وكالت گرفته كه ثلث قرباني خود يا ديگران را براي او قبول كند، آيا قيمت ثلث گوسفند زنده را بايد به فقير بدهد، يا قيمت ثلث گوسفند ذبح شده را؟ چنانچه قيمت ذبح شده مراد باشد در مسلخ به هيچ قيمتي نميخرند، پس اين وكالت براي موكّل چه سودي دارد؟
ج ـ قيمت ثلث ذبح شده را بپردازد، و در صورتي كه هيچ گونه قيمتي ندارد ضامن قيمت آن نيست، و در صحت وكالت، رجوع سود مادي به موكل معتبر نيست، و همين قدر كه وكالت به واسطه بعض دواعي عقلايي باشد صحيح است.
755 س ـ شخص حاج كه قرباني ميكند، آيا بايد گوشت قرباني را بين مستحقين تقسيم كند، و در صورتي كه براي قرباني، نايب بگيرد، و مطئمن نباشد از اين جهت كه نميداند اولاً نايب گوسفند نر قرباني كرده يا ماده، ثانياً گوشت را بين مستحقين تقسيم كرده يا نه؟ آيا بر شخص حاج واجب است پس از رسيدن به وطن خود گوسفند بخرد، و قرباني كرده بين مستحقين تقسيم كند، يا عمل نايب مجزي است؟
ج ـ قول نايب اگر خودش گفت به وظيفه عمل كردهام كافي است، و لازم نيست گوسفند قرباني نر باشد.
756 س ـ كسي كه رفته است به مكه معظمه و تمام اعمال حج را بجا آورده ولي بنا بر فرمايش و نظريه حضرتعالي قرباني را بايد سه تقسيم شود يكي براي هديه و سهم دوم براي خودش و سهم سوم مال فقرا يا محل سكونت دستگردان كند حالا اين شخص از مكه برگشته و قرباني ذبح كرده و سهم فقرا را دستگردان نكرده آيا چيزي بر عهده اين شخص هست يا خير بيان فرمائيد.
ج ـ در مورد سؤال، حج شخص مذكور صحيح است و اگر در محل ذبح قرباني اعطاء سهم فقير به فقير ممكن بوده ولي مسامحه نموده و يا در اثر جهل به مسئله سهم فقراء را نداده بنابراحتياط قيمت سهم فقراء را در محل خودش به فقير بپردازد.
757 س ـ آيا ميتوان قيمت گوشت گوسفند قرباني را به هر صورت در راه مشروعي مصرف نمود يا لازم است فقط به فقير داده شود؟
ج ـ صرف قيمت آن در مصارف ديگر،كافي نيست وبايد به فقير داده شود.
ترتيب اعمال روز عيد
758 س ـ كسي كه از رمي جمره عقبه در روز عاجز است، و بايد روز بعد آن را قضا نمايد، آيا جايز است كه قرباني و حلق روز عيد را بدون رمي جمره عقبه انجام دهد، يا بايد آنها را نيز به تأخير اندازد.
ج ـ ترتيب بين رمي جمره، قرباني، حلق و يا تقصير واجب است، ولي در صورتي كه عاجز از روي در روز عيد و ايام تشريق و شبهاي آن باشد ميتواند نايب بگيرد، و پس از رمي نايب در روز، قرباني كند.
759 س ـ با امكان اطلاع رساني سريع توسط تلفن همراه و فاكس و غيره ميتوان خبر قرباني را به حجاج رساند تا اينكه آنها بتوانند اعمال ديگر حج را كه بعد از قرباني است به جا بياورند (براي حفظ ترتيب اعمال حج).
ج ـ جايز نيست.
760 س ـ چنانچه محرم در روز عيد قربان به علّت ازدحام يا كسالت نتواند رمي كند، وقصد دارد روز يازدهم قضا كند، و از طرفي چون قرباني در مني در روز عيد ممكن نيست، قرباني را هم تا روز سيزدهم تأخير بيندازد، آيا اجازه ميفرماييد كه در روز عيد حلق يا تقصير نموده، و از احرام خارج شود، و در روزهاي بعد رمي و قرباني را انجام دهد؟
ج ـ در صورت مفروضه ميتواند با حلق و يا تقصير از احرام خارج شود.
761 س ـ كسي كه نميتواند در روز عيد رمي كند، آيا ميتواند قبل از رمي و قرباني حلق نمايد و روز ديگر رمي كند؟
ج ـ بلي ميتواند.
حلق يا تقصير قبل از قرباني
762 س ـ شخصي قرباني نميكند به اعتقاد اينكه گوشت گوسفند تلف ميشود، و از آنها استفادهاي نميشود، و با همين كيفيت تقصير كرده اعمال حج را انجام ميدهد، وظيفه او چيست؟
ج ـ در فرض سؤال، از احرام خارج شده، ولي قرباني بر ذمه او است.
ذبح قبل از رمي
763 س ـ شخصي به اعتماد نايب خود در رمي، ذبح كرده و حلق نموده است، بعد معلوم شده كه نايب از جانب او رمي ننموده است، آيا ذبح و حلق او صحيح است؟
ج ـ كفايت ميكند.
مسـائـل متفـرقه
764 س ـ كساني كه جهت ذبح قرباني، به مذبح ميروند، و قهراً لباس احرام و بدنشان آلوده به خون ميشود، و غالباً تطهير برايشان ميسور نيست تا به مكّه برگردند، آيا گناهي بر آنان هست يا نه؟
ج ـ رفتن به مذبح براي قرباني نمودن حرام نيست، ولكن اگر لباس يا بدن محرم نجس شود احوط تطهير آن است با امكان، اگر چه مستلزم رفتن به مكّه باشد.
765 س ـ در قربانگاه ده نفر حاجي با صاحب گوسفند قرار ميگذارند كه ده گوسفند را جدا ميكنيم و قرباني مينماييم، از قرار يكي دويست ريال سعودي مثلاً، در اين بين چند نفر ديگر از رفقاي آنان ميآيند، و بدون قرار جديد با صاحب گوسفند، به تعدادشان گوسفند قرباني ميكنند، و بنا دارند كه بعد از قرباني، طبق قرار داد ساير افراد، به صاحب گوسفند پول بدهند، آيا قربانيهاي آنان درست است يا خير؟
ج ـ بدون استيذان از مالك كافي نيست، اگر چه بعداً راضي شود.
766 س ـ در قربانگاه، حاج و صاحب گوسفند يك قراري با هم ميگذارند كه هر چند رأس گوسفندي كه ميخواهند هر يكي به فلان مبلغ معين، حاجي هم قبول ميكند، و يكي يكي را به نيّت افرادي كه وكالت دارد ميكشد، بعد ميرود با صاحب گوسفند حساب ميكند، آيا در قرباني اشكال نيست؟
ج ـ اشكال ندارد.
767 س ـ جمعي از حجاج پول روي هم ميگذارند، و كسي با پول مشترك براي همه آنان تعدادي گوسفند ميخرد، و در وقت ذبح هر گوسفند را براي يك نفر قصد ميكند، و قرباني مي كند، آيا اين ترتيب ذبح اشكال دارد يا خير، و آيا در صورت تفاوت گوسفندان در قيمت، با اينكه همه به يك اندازه پول دادهاند چه وضعي پيدا ميشود؟
ج ـ در فرض سؤال، اگر صاحبان پول راضي باشند و ذابح وكالت مطلق در افراز داشته باشد، اشكال ندارد.
768 س ـ اگر قرباني از وجه غير مخمّس باشد چه صورت دارد؟
ج ـ اگر معامله عين به عين باشد، كفايت نميكند.
769 س ـ در مكّه جيب كسي را زدند، و پولش را بردند، شكايت كرد، بعد طي مراحل قانوني حاكم آنجا حكم كرد پولش را از دزد بگيرند، و به او بدهند، آيا جايز است پول را بگيرد و گوسفند قرباني را با آن بخرد يا نه؟
ج ـ اگر ميداند كه عين پول را از ديگران دزديده، نميتواند بگيرد، و الاّ گرفتن وجه و صرف در قرباني مانعي ندارد.
770 س ـ اگر كسي ذبح و يا حلق را نتوانست در روز عيد انجام دهد، آيا در روز يازدهم بايد ابتدا ذبح و حلق را كه از وظايف روز قبل است انجام دهد، و بعد به رمي جمرات برود، و يا آنكه ميتوان اول رمي جمرات را در روز يازدهم انجام دهد، و سپس به قربانگاه برود؟
ج ـ احوط و اولي انجام ذبح يا حلق، و سپس رمي است.
771 س ـ افرادي كه ميگويند ما نميتوانيم بياييم رمي جمرات آيا نياز است كه روحاني كاروان اصرار نمايد عذر شما چيست؟
ج ـ چون غالباً اشخاص عذرهاي غير موجه براي نرفتن به جمرات ذكر ميكنند و جاهل به مسئله هستند تذكر و پرسش بهتر است مخصوصاً كه گاهي بعد از تمامي اعمال به مناسبتهايي معلوم ميشود عملشان صحيح نبوده و اين كار گاهي تبعاتي دارد.