حلـق يـا تـقصيـر
مكان حلق و تقصير
772 س ـ كسي كه جهلاً بالحكم، در خارج مني حلق كرده، و طواف حج و سعي و طواف نساء را انجام داده، بعد متوجه مسئله شده، وظيفهاش چيست، و چنانچه از جهت جهل به موضوع باشد، و يا اصلاً غافل از حلق در مني باشد تكليف چيست؟
ج ـ در فرض مسئله كه از جهت جهل به مسئله و غفلت، در غير مني حلق كرده، اجزاء بعيد نيست، هر چند احتياط آن است كه در صورت تمكّن به مني برگردد، و حلق كند، (امرار موسي نمايد) و اعمال بعدي را اعاده كند، و با عدم تمكّن،هرجا كه هست همانجا حلقكند،واستحباباً موي خود را بهمني بفرستد.
773 س ـ شخصي سال گذشته قرباني و حلق را در خارج از مني انجام داده، و پس از خاتمه اعمال، به ايران برگشته است، و امسال نيز به مدينه مشرف شده، و قصد حج دارد، بفرماييد وظيفه او چيست؟ و آيا ميتواند براي خود يا ديگري حج بجا آورد يا نه؟
ج ـ صحت حج سال گذشته بعيد نيست، و اگر با عدم تمكن از ذبح در مني قرباني را در مذابح معمول انجام داده، اعاده لازم نيست.
774 س ـ كسي كه غير از وقوفين اضطراري را نميتواند درك كند، و براي بقيه اعمال خود نايب ميگيرد، آيا ميتواند حلق را در غير از مني انجام دهد؟
ج ـ بايد در مني حلق كند، و حلق در غير مني كافي نيست، مگر آنكه نتواند به مني برود.
زمان حلق و تقصير
775 س ـ پس از وكالت دادن براي قرباني، آيا حلق جايز است يا خير؟
ج ـ اگر حاجي براي قرباني به كسي وكالت دهد، تا وكيل او قرباني نكرده، نميتواند حلق كند، ولي اگر با اعتقاد به اينكه وكيل او براي او قرباني كرده حلق كرد، بعد معلوم شد كه وكيل او هنوز قرباني نكرده، حلق مزبور كافي است، و اگر بعد از حلق، اعمال مكّه را هم انجام داده باشد كفايت ميكند، و لازم نيست آنها را اعاده كند.
776 س ـ شخصي در روز عيد قربان در حال رمي جمره عقبه پول خود را گم كرد، و چون پول براي هدي نداشت آن را مبدل به روزه كرد، و تصميم دارد بعد از ايام تشريق شروع به سه روز روزه نمايد، آيا چنين شخصي تقصير يا حلق را پس از سه روز روزه انجام دهد، يا همان روز عيد حلق يا تقصير نمايد؟
ج ـ ميتواند روز عيد حلق يا تقصير نمايد، ولي اگر اشيايي داشته باشد كه با فروش آنها بتواند قرباني تهيه كند، متمكن از هدي محسوب ميشود، و بايد قرباني كند، و روزه براي او مجزي نيست.
حلق در شب
777 س ـ كساني كه در شب دهم ـ شب عيد ـ جايز است از مشعر كوچ كنند، آيا ميتوانند رمي جمره عقبه را هم در شب دهم انجام دهند يا نه؟ و حكم قرباني و حلق و تقصير را هم در شب بيان فرماييد.
ج ـ كسي كه معذور است و نميتواند در روز عيد رمي كند، جايز است در شب عيد رمي نمايد، و هم چنين اگر از حلق و تقصير در روز عيد، معذور است مثل خائف از فجأه حيض كه بخواهد همان شب به مكّه برود، بعيد نيست جايز باشد بعد از رمي جمره كسي را وكيل كند كه در روز عيد براي او قرباني نمايد، و خود تقصير و چنانچه معذوري باشد كه وظيفهاش حلق است، حلق نموده و به مكّه برود، و قرباني نمودن در شب عيد، بنابراحوط جايز نيست.
778 س ـ در روز دهم اگر حاج صروره متمكن از حلق نشود، شب ميتواند حلق نمايد، يا بايد روز يازدهم حلق نمايد؟
ج ـ حلق در شب خلاف احتياط است، و اگر در روز عيد ترك نمود، روز يازدهم بايد حلق كند، و اگر به جاي حلق تقصير كرد، وقتي كه متمكن از حلق شد در طول ذيحجه حلق نمايد.
779 س ـ شخصي در اعمال روز عيد در مني در اثر گم كردن منزل و يا عذر ديگر حلق يا تقصير را تأخير انداخته، و شب حلق نموده، يا فرداي آن روز، مقارن طلوع آفتاب حلق كرده، صحيح است يا نه؟
ج ـ در صورتي كه معذور بوده مجزي است.
780 س ـ حلق نمودن در غروب و بعد از غروب آفتاب چه صورت دارد؟
ج ـ حلق در غروب عرفي كه هنوز مغرب نشده اشكال ندارد و حلق در شب خلاف احتياط است.
781 س ـ زائري اعمال رمي جمره عقبه و قرباني را روز عيد انجام داد، آيا ميتواند حلق يا تقصير را بعد از اذان مغرب و عشاء (هنگام شب) انجام دهد؟ يا بايد روز انجام دهد؟
ج ـ احتياط واجب اين است كه روز انجام دهد.
نيّت حلق و تقصير
782 س ـ عصر عيد قربان بعد از هَدي كه دوستان سر ميتراشيدند، و من هم به اين فكر كه بايد سر را تراشيد، رفتم سر خود را تراشيدم، و نگفتم كه سر ميتراشم برايحجتمتّع،فقط سرم را تراشيدم،دراين صورت وظيفه من چيست؟
ج ـ اگر سر را به عنوان اينكه وظيفه شما سر تراشي است، و از اعمال حج است تراشيدهايد صحيح است، هر چند نيّت را نگفته باشيد.
كيفيّت حلق
783 س ـ اگر كسي مقداري از سر خود را با تيغ بتراشد، و بقيه را ماشين كند، آيا جايز است، و حلق صدق ميكند؟ ضمناً بعد از ماشين، بقيه سر را نيز ميتراشد.
ج ـ تا حلق تمام نشده، كوتاه كردن موي سر جايز نيست، و اگر تمام سر را تراشيده از حلق كافي است.
784 س ـ شخصي كه صروره نيست و ميتواند تقصير كند، آيا اگر ريش بتراشد، صرف نظر از حرمت، اين كار كفايت از تقصير ميكند يا نه؟
ج ـ كفايت نميكند.
785 س ـ ماشين كردن موي سر قبل از حلق به جهت زيادي مو، چه حكمي دارد؟
ج ـ در صورت علم به حرمت، اگر عمداً انجام دهد كفّاره دارد.
وظيفه صروره و غير صروره
786 س ـ كسي كه سال اول حج اوست آيا در حج بايد سر بتراشد، يا تقصير هم كفايت ميكند و آيا در اين مسأله بين حَجةالاسلام و غير آن فرقي است يا نه؟
ج ـ به احتياط واجب بايد سر بتراشد و فرقي بين حَجةالاسلام و غير آن نيست.
787 س ـ آيا حلق نمودن براي افرادي كه سال اولشان است واجب است؟
ج ـ احتياط واجب حلق نمودن است.
788 س ـ اگر حاج صروره، علم داشته باشد كه حلاق، سر او را خوني ميكند علي تقدير تعيّن الحلق عليه، وظيفهاش چيست؟
ج ـ بر فرض انحصار حلاق به كسي كه سر او را خوني ميكند بعيد است، بايد فحص نمايد و حلاق ماهر پيدا كند، اگر فرضاً پيدا نشد، تقصير نمايد، و بعد در ماه ذيحجه هر وقت متمكّن از حلق شد حلق نمايد، هر چند به مكّه آمده باشد، و مو را به مني بفرستد.
789 س ـ صبي مميّزي تمام اعمال حج را بنحو صحيح انجام داده است، آيا از صروره بودن، خارج ميشود يا نه؟
ج ـ بلي، خارج ميشود.
790 س ـ كسي كه حج واجب را بجا آورده ميخواهد نيابتاً از طرف خانمش برود مكه آيا سر تراشيدن براي او واجب است يا خير؟
ج ـ در مورد سؤال، بر شخص مذكور تراشيدن سر واجب نيست ميتواند تقصير كند.
791 س ـ كسي كه سفر اول حج او است در وقتي كه سلماني براي او حلق ميكرده، مشغول گرفتن ناخنهاي خود بوده، و غافل بوده كه نبايد اين كار را بكند، آيا كفّاره دارد يا خير؟
ج ـ چيزي بر او نيست.
792 س ـ اگر در موردي كه حاجي بايد حلق كند به جاي حلق تقصير كرده است، وظيفهاش چيست، آيا كفّاره دارد يا نه؟
ج ـ اگر جاهل به مسأله بوده كفّاره ندارد، و در فرض علم پرداخت كفّاره احوط است، و در فرض مسأله بنابراحتياط بايد حلق را انجام دهد، و چنانچه اعمال مكّه را به جا آورده اعاده كند.
وظيفه خُثني
793 س ـ كسي كه تشخيص مرد يا زن بودنش مشكل است وظيفهاش در تقصير چيست؟
ج ـ اما النساء فيتعيّن التّقصير و ليس عليهن الحلق بل يحرم عليهن فيأخذن شيئاً من شعرهن او اظفارهن و لو حلقت المرئة فلا يكفي حلقها عن التقصير و كذلك الخنثي و الاحوط الجمع بين الحلق و التقصير.
وظيفه معذور
794 س ـ كسي كه وظيفه او حلق است وليكن از حلق معذور است، وظيفه او چيست؟
ج ـ بعيد نيست لزوم و كفايت تقصير در اين مورد، ولي احوط آن است كه احتياط را به غير رجوع كنند.
795 س ـ شخصي دو موضع در سرش شكسته است، ممكن است كه حلق روز عيد باعث پاره شدن پوست گردد، اگر تقصير نمايد مجزي است، يا وظيفه ديگري دارد؟
ج ـ اگر اميد خوب شدن در حدي كه بتواند حلق كامل نمايد تا آخر ايام تشريق دارد تأخير بيندازد، و اگر اميد ندارد يا پس از تأخير خوب نشد، احتياط آن است كه هر مقدار سر را ميتواند بتراشد و تقصير هم بكند.
ترك حلق و تقصير
796 س ـ كسي كه حلق را فراموش كرده و به ايران بازگشته است، وظيفه او چيست؟
ج ـ بايد به مني برگردد و درآنجا حلق كند و اعمال مترتبه بر حلق را انجام دهد، واگر نميتواند خودش بهمكّه برود، درمحل خودش حلق كند، و موي خود را به مني بفرستد علي الاحوط الاولي، و براي اعاده اعمال مكّه نايب بگيرد.
797 س ـ كسي را روز عيد قبل از حلق دستگير كردهاند، و او را به ايران فرستادهاند، آيا رفقاي او ميتوانند از او نيابت كنند، و بقيه اعمال را انجام دهند يا خير، و چگونه از احرام خارج ميشود؟
ج ـ بدون اينكه خودش نايب بگيرد صحيح نيست، و براي خارج شدن از احرام بايد به مني بيايد، و حلق يا تقصير كند، و اعمال مترتبه را انجام دهد، و اگر نميتواند، در محل خودش حلق يا تقصير نمايد، و بنابراحتياط مستحب موهاي خود را به مني بفرستد، و براي اعمال مترتبه نايب بگيرد.
798 س ـ شخص محرم هنوز حلق يا تقصير نكرده، سر ديگري را ميتراشد، بايد كفّاره بدهد يا نه؟
ج ـ كفّاره ندارد، هر چند اين عمل براي او جايز نيست.
خروج از احرام حج
799 س ـ اگر حاج درمني بعد از رمي جمره عقبه و قرباني، قبل از حلق و يا تقصير عالماً يا جاهلاً از احرام بيرون بيايد، و لباس عادي بپوشد، تكليفش چيست؟
ج ـ بايد حلق يا تقصير را به جا آورد، و اگر عالماً عامداً اين كار را كرده، يك گوسفند براي پوشيدن لباس دوخته قبل از احلال قرباني كند، و اما نسياناً يا جهلاً كفّاره ندارد.
800 س ـ كساني كه اعمال حج را بر وقوفين مقدم ميدارند، اگر بعد از سعي تقصير نمودند، آيا موجب محل شدن و يا كفّاره ميگردد؟
ج ـ محل نميشوند، و اگر جاهل يا ساهي بودهاند، كفّاره ندارد.
801 س ـ زني كه محرم شده به احرام عمره تمتّع و تا آخرين فرصت موفق به اعمال عمره نشده است و عدول به حج إفراد كرده چه وقت از احرام خارج ميشود و در صورت محلّ شدن بعد اعمال حج إفراد آيا واجب است فوراً پس از تقصير در مني براي مناسك باقيمانده به مكه برود يا تا آخر ذيحجه فرصت دارد؟
ج ـ در صورت مفروضه پس از تقصير در مني هر چه بر او در احرام حرام شده بود حلال ميشود مگر صيد و بوي خوش و تمتّع از زوج و بعد از بجا آوردن طواف زيارت و نماز آن و سعي بين صفا و مروه بوي خوش نيز حلال ميشود و بعد از طواف نساء و نماز آن همه محرمات احرام حلال ميگردد غير از صيد در حرم و بعد از اتمام حج، عمره مفرده بجا آورد و احتياط اين است كه پس از اعمال مني در روز عيد براي بقيه اعمال حج به مكه برود و ميتواند تأخير نمايد تا آخر ذيحجه.
802 س ـ آيا كسي كه حجش را باطل كند اگر حج فاسد شده را به اتمام رساند، از احرام خارج ميشود؟
ج ـ اگر حج فاسد شده را به اتمام رسانده، از احرام خارج شده، و الا در احرام باقي است.
برخي از مسائل تقصير در بحث اعمال عمره تمتّع گذشت