نماز زائران در مكه و مدينه
نماز در مسجد الحرام و مسجد النبي(صلي الله عليه وآله)
918 س ـ كسي خيال ميكرد كه بر سنگهاي فرش شده در مسجد الحرام ـ زاده اللّه شرفاً ـ سجده صحيح نيست، و بر پشت دست سجده ميكرده است، نمازهايي كه به اين نحو خوانده چه حكمي دارد؟
ج ـ صحيح نيست.
919 س ـ اخيراً پشتبام مسجدالنبي هم براينمازگزاران مهيا شدهاست ولي ديوار اطراف پشت بام بيش از قامت انسان بلند است و هيچ طرف صفهاي جماعت مسجد پيدا نيست، آيا اقتدا با اين وضع در پشت بام صحيح است؟
ج ـ در صورتي كه خود اهل سنّت با همين وضع اقتدا ميكنند شيعيان نيز شركت كنند.
920 س ـ با توجه به اينكه برخي از فقهاي بزرگوار، حجر اسماعيل را جزو كعبه ميدانند، خواندن نمازهاي واجب، داخل حجر چه حكمي دارد؟
ج ـ خواندن نمازهاي واجب در داخل حجر اسماعيل مانع ندارد.
نماز جماعت با اهل سنّت
921 س ـ آيا ميشود در غير حج و در غير موارد تقيه هم به سنّيها اقتدا كرد يا نه؟
ج ـ در غير موارد تقيه جايز نيست هر چند در هنگام حج باشد.
922 س ـ شركت در نماز جماعت اهل سنّت و خواندن نمازهاي يوميه با آنها، آيا كفايت از نماز واجب مينمايد يا نه؟
ج ـ نماز با عامه در حال ضرورت بي اشكال است و در غير حال ضرورت هم شركت در جماعات آنان اگر موجب تأليف قلوب آنها و دفع اتهام به شيعه باشد خوب است و اعاده آن لازم نيست اگر چه موافق با احتياط است.
923 س ـ شركت در نماز جماعت اهل سنّت، آيا اختصاص به مسجد الحرام و مسجد النبي دارد، يا در مساجد ديگر هم كافي است؟
ج ـ در تمامي مساجد حكم همان است كه در جواب سؤال قبل گفته شد.
924 س ـ هر گاه براي تحبيب قلوب و وحدت مسلمين در نماز جماعت برادران اهل تسنن شركت كنيم كه قهراً نماز فاقد جزء يا شرط يا همراه با مانع باشد، آيا اين نماز در وسعت وقت صحيح است و مجزي و اعاده و قضا ندارد، با فرض اينكه اضطرار و ضرورتي نيست و ميتواند در مكان ديگر يا زمان ديگر بدون هيچ اشكالي نماز به طريق شيعه بخواند و همچنين در تقيه در موضوعات مثل وقوف در عرفات در روزي كه قاضي عامه حكم كرده با اينكه شك دارد، يا يقين بهخلاف دارد، آيا وقوف با برادران اهلتسنن مجزي است؟
ج ـ اگر شركت در جماعت موجب تأليف قلوب و دفع اتهام به شيعه باشد اعاده لازم نيست و نسبت به وقوف مشروحاً در جواب سؤال 668 تحت عنوان وقوف بيان شد.
925 س ـ گاهي در نماز جماعت اهل سنّت پس از ركوع قنوت ميخوانند، تكليف شيعياني كه در نماز جماعت آنها شركت كردهاند، چيست؟
ج ـ تبعيّت كنند.
926 س ـ بعد التحيّه و السّلام معروض ميدارد همانگونه كه مستحضريد تقيّه در جايي است كه طرف مقابل از مذهب و عقيده انسان هيچ گونه آگاهي نداشته باشد و اگر از عقيده و مذهب انسان اطلاع پيدا كند باعث خطر براي انسان بشود لازم است كه انسان در اينجا تقيه كند تا جان و مالش از خطر محفوظ بماند، اما در مكه چنين چيزي وجود ندارد به اين معني كه سنّيهاي مكه همه ميدانند كه هر سال حجاج زيادي از شيعه به مكه ميآيند و ميدانند كه شيعيان در نماز مهر ميگذارند، موقع نماز دستها را روي هم نميگذارند، بعد از حمد آمين نميگويند وضو را به طريق ديگر ميگيرند.... و اگر چنانچه در نماز آنها شركت نكنيم خطري ما را تهديد نميكند، پس آنها از مرام و مسلك ما با خبرند، بنابر اين تقيه در آنجا موضوعيتي ندارد فقط اين احتمال وجود دارد كه اگر ما در نماز آنها شركت كنيم باعث تأليف قلوب آنها بشود، حال اگر به اين عنوان در نماز آنها شركت كرديم آيا لازم است دوباره نمازمان را اعاده كنيم يا خير؟ چون بعضي از فقها در اين صورت اعاده نماز را لازم ميدانند نظر مبارك حضرتعالي در اين زمينه چيست؟
ج ـ ممكن است مخالف، با اطلاع از عقيده عكس العملي نشان ندهد ولي اظهار عقيده و مخالفت عملي با او موجب فتنه و خطر گردد از اين جهت تقيه و موافقت با مخالف در عمل براي دفع خطر جائز و بلكه واجب ميگردد و بعبارة اخري تحقق موضوع جواز تقيه در صورت اطلاع طرف مقابل از عقيده و عدم آن هر دو ممكن است و اما عمل به تقيه و شركت در نماز اگر موجب تأليف قلوب شود نيز جايز است، و قضا و اعاده لازم ندارد ولي وجوب آن براي مجرّد تأليف قلوب معلوم نيست.
927 س ـ در مسجد النبي(صلي الله عليه وآله) يا در بيتاللهالحرام اتصال نيست براي نماز جماعت بخصوص براي بانوان پس اقتداء چه صورتي دارد؟
ج ـ اگر اتصال نباشد اقتداء صحيح نيست و در اين صورت نماز را در بين جمع به قصد فرادي بخوانند.
928 س ـ نماز جماعت در خانه خدا بصورت استداره چه صورتي دارد؟
ج ـ مانع ندارد لكن نبايد مأموم به حسب دائره بر امام مقدّم باشد و احتياط آن است كه علاوه بر اين امام بر حسب دائره مقدّم بر مأموم و به خانه كعبه نزديكتر باشد بنابراين اگر امام جماعت در پشت حجر اسماعيل ايستاده باشد بايد مأمومين از تمام اطراف بيت فاصله بين حجر اسماعيل و خانه را رعايت نمايد.
929 س ـ شركت در نماز جماعت اهل تسنّن(در صورت مجزي بودن) بدون رعايت اتصال صفوف چگونه است؟
ج ـ ملحق شدن به جماعت آنان، در مواضعي از جماعت منعقده كه اتصال بر قرار است برخلاف تقيّه نيست و لازم است رعايت شود.
سجده بر مهر و حصير
930 س ـ حصيرهايي كه در حجاز مورد استفاده حجاج ايراني و غير ايراني واقع ميشود، سجده بر آن جايز است يا خير، با ملاحظه اينكه حصير مزبور با نخ مخلوط است؟
ج ـ اگر عرفاً روي حصير سجده ميشود مانع ندارد.
931 س ـ سجده كردن بر مهر يا حصير و باد بزن در مساجد مكه و مدينه در صورتي كه انگشت نما و سبب وهن به مسلمين بشود چه حكمي دارد؟
ج ـ درآناماكنهمهنوعفرقهايباروشهاي گوناگونوجود دارداگر طوري باشدكه موجب وهن نشود اشكال ندارد واگر موجب وهن شود از آن خودداري كنند و چنانچه ديده شده اهالي آنجا بر روي حصير نماز ميخوانند.
سجده بر فرش
932 س ـ بعضي از روحانيون كاروانها به حجاج گفتهاند كه اصلاً در طول سفر حج از مهر استفاده نكنند لذا خيلي ديده شده است كه حجاج حتي در هتلها كه همه شيعه هستند مهر نميگذارند و بر روي فرش سجده ميكنند آيا اين كار از نظر شرعي صحيح است يا خير؟
ج ـ اشتباه شده، سجده بر غير ما يصح السجود عليه در غير مورد تقيه جايز نيست.
933 س ـ سجده بر فرش داخل حرمين و مساجد چه حكمي دارد؟ با توجه به اينكه در صورت استفاده از مهر يا كاغذ و يا سجاده حصيري موجبات انگشت نما شدن فراهم ميشود؟
ج ـ استفاده از سجاده حصيري مانع ندارد و در بين خود اهل تسنن هم انداختن سجاده بصورتهاي مختلف رايج است.
934 س ـ در مسجد الحرام و مسجد النبي و ساير مساجد مكّه و مدينه بعضي از جاها مفروش است و بعضي غير مفروش و با سنگ ساخته شده است، آيا لازم است براي انجام نماز جماعت يا فرادا به جائي برود كه بر سنگ سجده كند و يا ميتواند بر فرش سجده نمايد؟
ج ـ اگر فرادي ميخواند و ضرورتي نباشد نبايد به فرش سجده كند و اگر جماعت ميخواند حكم آن از جوابهاي قبلي معلوم شد.
935 س ـ هنگام شركت در نماز جماعت مسجد الحرام و مسجد النبي يا ساير مساجد مكه و مدينه آيا ميتوان بر فرش سجده كرد يا نه، و در صورتي كه بر فرش سجده نمايد آيا اعاده آن لازم است يا نه؟
ج ـ سجده بر فرش در مواردي كه به خاطر تقيه ضرورت داشته مانع ندارد، و حكم لزوم و عدم لزوم اعاده در جواب 864 گذشت.
وقت نماز مغرب
936 س ـ عامّه نمازمغرب را زودتر از وقت شرعي ميخوانند اگر چنانچه ما به آنها اقتدا كرديم در غير موارد تقيه آيا لازم است كه نمازمان را اعاده كنيم يا خير مستدعي است نظر مبارك خودتان را در مورد مسايل فوق بيان فرماييد؟
ج ـ بلي در غير مورد تقيه مجزي نيست و بايد اعاده شود.
برگزاري نماز جماعت توسط شيعيان
937 س ـ برگزار كردن نماز جماعت توسط شيعيان در هتلها و مسافرخانهها در مكه و مدينه چه حكمي دارد؟
ج ـ در صورتي كه انعكاس خارجي آن در نظر اهل سنّت زشت باشد ترك آن بهتر است.
خارج شدن از مسجد، هنگام نماز
938 س ـ گاهي مشاهده ميشود كه هنگام برپايي نماز جماعت در مسجد الحرام و مسجد النبي، بعضي از حجاج از مسجد خارج ميشوند و يا در كناري ايستاده و تماشا ميكنند، لطفاً نظر مبارك را در اين باره مرقوم فرمائيد.
ج ـ خروج از مسجد در هنگام اقامه جماعت و يا ايستادن و شركت نكردن شايسته نيست بلي اگر ضرورتي ايجاب كند مانع ندارد.
نماز مسافر
939 س ـ حكم تخيير بين قصر و اتمام، اختصاص به مسجدين قديم دارد يا شامل مقدار توسعه يافته مسجدين هم ميشود؟ و آيا براي شهرهاي مدينه و مكه قديم يا جديد نيز جاري است؟
ج ـ مسافر ميتواند در مسجد الحرام و مسجد پيغمبراكرم(صلي الله عليه وآله) بلكه در تمام شهر مكه معظمه و مدينه طيبه نماز را تمام بخواند.
940 س ـ به خيال آنكه ده روز در مدينه ميماند نماز را تمام خوانده بعد از دو روز معلوم ميشود كه مجموع وقوف در مدينه هشت روز است وظيفه او نسبت به نمازهاي گذشته و آينده چيست؟
ج ـ نمازهايي كه تماماً خوانده صحيح است و تا در مدينه است هم بايد تمام بخواند.
941 س ـ با توجه به اينكه فاصله عرفات با مكه، كمتر از مسافت شرعي است، آياميشود با احتساب ايامعرفات و مشعر و مني، قصد عشره كرد يا خير؟
ج ـ قصد عشره به نحو مذكور در سؤال، صحيح نيست.
942 س ـ بعضي از حجاج را در نُه كليومتري مسجد الحرام و دوازده كليومتري عرفات منزل ميدهند، تكليف اقامه و نماز آنها از نظر قصر و اتمام و احرام حج تمتّع كه بايد از مكّه باشد چيست؟
ج ـ دائر مدار صدق عرفي است، در صورتي كه بر مجموع محلاّت عنوان مكّه صدق كند، قصد اقامه در تمام نقاط زمين مكّه صحيح است، بلي اگر منزل حجاج، خارج از حدّ مكّه باشد مثل مني يا حديبيّه و حدّه و بحره، كه به آنها محلاّت مكّه نميگويند، و شخص حاج بخواهد هم در مكّه باشد و هم در ملحقات مكّه كه صدق محلاّت مكّه نكند، قصد اقامه، در دو محلّ محقق نميشود، و احرام حج هم از آنجاها كافي نيست. و بنابر احتياط واجب احرام حج را تا ممكن است در مكّه قديم انجام دهند.